Το τέλος των επιστημονικών επαναστάσεων;

Το κείμενο θα δημοσιευτεί στο ChangeThis (κάποια στιγμή… γιατί με τους ρυθμούς τους από τότε που έφυγε από τα χέρια του Seth Godin πάει από το κακό στο χειρότερο…).

Το άρθρο αφορά στο κατά πόσον είναι δυνατόν να δημιουργηθούν οι συνθήκες σήμερα για να τελεσθεί αυτό που ο Thomas Kuhn ονομάζει ‘επιστημονική επανάσταση’΄στο Structure of Scientific Revolutions (με τις όποιες επεκτάσεις του από τους συνεχιστές).

The End of Scientific Revolutions [pdf]

Enjoy!

Advertisements

~ από basileios στο Φεβρουαρίου 7, 2007.

8 Σχόλια to “Το τέλος των επιστημονικών επαναστάσεων;”

  1. τζιτζίκο μου το διάβασα χθες και το απήλαυσα

    μου άρεσε πάρρα πολύ

    εύγε και καλημέρα

  2. Πολύ ενδιαφέρον. Θα το διαβάσω πιο αναλυτικά (και σε χαρτί) και θα επανέλθω εδώ ή με ποστ, γιατί τα θέματα που θίγονται είναι πολλά και κεφαλαιώδους σημασίας.

    Αυτοί στο change this μοιάζουν να κάνουν καλή δουλειά. Θα ήταν ωραία να υπήρχε κάτι αντίστοιχο και στα ελληνικά!

  3. Επανέρχομαι, λοιπόν. Κατ’αρχάς να πώ οτι εντυπωσιάστηκα από το γνωσιακό εύρος με το οποίο αντιμετωπίζεται το ζήτημα των επιστημονικών επαναστάσεων, όπως και από μερικούς ενδιαφέροντες ιστορικούς παραλληλισμούς που στηρίζουν την «κοινωνιολογική» εκδοχή της επιστήμης. Παρακάτω προσπαθώ να συνοψίσω αυτά στα οποία διαφωνώ με τις θέσεις του συγκεκριμένου άρθρου, όπως τουλάχιστον τις ερμηνέυω εγώ.

    α)Λες οτι από την «Αϊνστάινεια επανάσταση» και μετά δεν έχουμε δεί τίποτα συγκρίσιμο με όσα έγιναν στις αρχές του 20ου αιώνα. Άσχετα με το πού οριοθετεί κανείς το τέλος της συγκεκριμένης αλλαγής παραδείγματος, νομίζω οτι η θέση αυτή αδικεί όσα έγιναν στη Φυσική από το 40 και μετά. Η θεωρία πεδίου, ήδη εκεί από τον μεσοπόλεμο αλλά ανεπτυγμένη σαν χρήσιμο εργαλείο αργότερα, νομίζω οτι μετράει σχεδόν σαν αλλαγή παραδείγματος. Οι θεωρίες βαθμίδας και η ανακάλυψη οτι μπορεί να οδηγούν σε ασυμπτωτική ελευθερία και ταυτόχρονα σε confinement συνιστούν βαθειές τομές στην αντίληψή μας για τα στοιχειώδη σωμάτια. Η ανακάλυψη νέων κβαντικών αριθμών (που δεν προκύπτουν από την κβαντική ανάλυση, αλλά μπορούν να εκφραστούν στο εννοιολογικό της πλαίσιο), η ανακάλυψη της παραβίασης της δεξιόστροφης-αριστερόστροφης συμμετρίας, το στάνταρντ μοντέλο, τα νετρίνα και οι μάζες τους, όλα αυτά είναι μη αναμενόμενες τομές στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη φύση αλλά και τη φυσική.

    2)Λες οτι είναι παράδοξο που ενώ οι πόροι προς την επιστημονική κοινότητα αυξάνονται, και ενώ οι επιστημονικές και οι τεχνολογικές ανακαλύψεις επιταχύνονται, δεν υπάρχουν επιστημονικές επαναστάσεις. Δεν είμαι σίγουρος οτι το βρίσκω παράδοξο. Κατ’αρχάς, υπάρχουν επιστημονικές επαναστάσεις σε πάμπολλα άλλα πεδία έξω από τη φυσική στοιχειωδών σωματιδίων. Η θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης είναι σίγουρα αλλαγή παραδείγματος, π.χ. Κατά δεύτερον, υπάρχουν μύριες προτάσεις για αλλαγή παραδείγματος, αλλά ατυχώς είτε είναι έξω από την εμβέλεια του πειράματος, είτε, όταν είναι εντός, διαψεύδονται. Αλλά δεν είμαι και σίγουρος οτι το ζητούμενο είναι μια αλλαγή παραδείγματος. Το ζητούμενο είναι να απαντήσουμε στις ερωτήσεις μας. Αν το πλαίσιο της κβαντικής είναι ικανό να απαντήσει σ’αυτές τις ερωτήσεις, τόσο το καλύτερο.

    3)Την κατάληξη της πρώτης ενότητας δεν την καταλαβαίνω. Υπάρχει μια σειρά επιχειρημάτων: η επιστήμη γίνεται ολοένα και πιο πολύπλοκη (αληθές, με την έννοια οτι χρειάζεται ολοένα και περισσότερος κόπος για να αφομοιωθεί η ήδη υπάρχουσα γνώση από νέους ερευνητές – από την άλλη μεριά οι «παιδαγωγικές» εισαγωγές σε ολοένα και πιο δυσνόητα πεδία βρίθουν / σχετικά αναληθές αν αναλογιστείς την πολυπλοκότητα της φυσικής στοιχειωδών σωματιδίων πριν την ανακάλυψη των κουάρκς -> η πολυπλοκότητα είναι μέγεθος που αυξομειώνεται, όχι που αυξάνεται μονοτονικά). Αυτό σημαίνει, λες, οτι πλησιάζει όλο και περισσότερο στην «αλήθεια» (το ένα δεν προκύπτει από το άλλο, αλλά και δεν είναι προφανές οτι πλησιάζουμε μονοτονικά στην αλήθεια) και οτι η επιστήμη τίποτα δεν μπορεί να δώσει πλέον εκτός από μικροδιορθώσεις στο ισχύον μοντέλο.

    Αντιπαράδειγμα: έξτρα διαστάσεις ανακαλύπτονται στον LHC. Αυτό μάλλον θα είναι αλλαγή παραδείγματος. Ή δε θα είναι; Σίγουρα δεν μπορείς να το περιγράψεις ως μικροδιόρθωση.

    Συνεχίζεις λέγοντας οτι οι πειραματικές διατάξεις γίνονται ολοένα και μεγαλύτερες ενώ τα αποτελέσματά τους ολοένα και μικρότερα. Αναφέρεσαι στο Tevatron φαντάζομαι, που βρήκε απλώς ένα καινούριο σωμάτιο. Αν το LHC ανακαλύψει την υπερσυμμετρία (εκτός από το Higgs) θα πρόκειται για τεράστια ανακάλυψη.

    Απο’κει και μετά χάνω την μπάλα διότι

    «This is an underlying belief in the way that many scientists operate and is a belief that is a dangerous one». (δεν νομίζω οτι οι περισσότεροι επιστήμονες θεωρούν οτι τα μεγάλα προγράμματα στοχεύουν σε μικρά αποτελέσματα. Το αντίθετο μάλλον συμβαίνει: αδυνατούν να πείσουν την κοινωνία ως προς το πόσο σημαντικά είναι τα συγκεκριμένα πειράματα, όπως λες, άρα μάλλον πιστεύουν κι αυτοί οτι δεν πρόκειται για μικρά προσδοκόμενα ωφέλη).

    «…simply because they are arrogant enough to try and persuade the rest of us that they know everything.»

    🙂 I think that they are not arrogant enough as a matter of fact. They usually adopt a position of carefully stating, in public, only propositions that are true, which is more than we can claim for businessmen, who have no difficulty in finding funds.

  4. ωραια απάντηση… αντε τώρα να αντ-απαντήσω…

    α) δεν έχω καμιά πρόθεση να πω πως τα επιτεύγματα της φυσικής μετά την δεκαετία του 40 είναι μικρά. ίσα ίσα σε τομείς όπως ο δικός μου ( η αστροφυσική) η ανατροπή του παραδείγνματος έγινε ακριβώς μετα από την δεκαετία του 50. όμως επειδή αναφέρεις την θεμελιώδη φυσική περισσότερο όλες αυτές οι επεκτάσεις για τις οποίες μιλάς δεν είναι εκτός αρχικού παραδείγματος μα η ‘απλή’ περίοδος του problem solving που επεκτείνει το παράδειγμα. Επ’ ουδενί λόγω δεν βάζω μικρή σημασία σε αυτή την περίοδο όμως. (και μετον ίδιο τρόπο μπορείς να μιλήσεις για την νευτώνεια επέκταση με τους φυσικούς του 19ου αιώνα).

    β) Παράδοξο δεν είναι ακριβώς, έχεις δίκαιο. Από την άλλη θεωρίες εκτός παραδείγματος όπως λες όντως υπάρχουν μύριες. Όπως όμως λέω παρακάτω το ζήτημα είναι και κοινωνικό και η αποδοχή αυτών με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο είναι δύσκολη ως αδύνατη. Το να απαντήσουμε τις ερωτήσεις μας είναι όντως το ζητούμενο όμως αυτό ουσιαστικά ή σημαίνει πως έχουμε φτάσει σήμερα τόσο κοντά στην αλήθεια που καμιά αλλαγή παραδειίγματος δεν πρόκειται να βρεθεί, είτε (όπως ψιλο-ισχυρίζομαι εγώ) είμαστε κοινωνικά τόσο δύσκολοι στο να αλλάξουμε παράδειγμα που πλέον μόνο κάτι εξαιρετικά ριζοσπαστικό μπορεί να το κάνει (με την μια ή με την άλλη περίπτωση δεν έχουμε επιστημονική επανάσταση).

    γ) Κατ’ αρχήν όντως θα πρόκειται για μια τεράστια ανακάλυψη του LHC η εύρεση συμφωνίας με την υπερσυμμετρία. Δεν ξέρω όμως κατα πόσο αυτό αναιρεί την γενικότυερη πρόταση του άρθρου ακόμη και αν συμβεί. Κι αυτό το λέω γιατί πραγματικά δεν ξλέρω αν μπορώ να βγάλω την υπερσυμμετρία εκτός του στάνταρντ μοντέλου και του υπάρχοντος παραδείγματος. Καταλαβαίνω πολύ καλά τι εννοείς και να σου πω πως και γω είχα παρόμοιο προβληματισμό όταν έγραφα το άρθρο.

    Πάντως όσο για το arrogant enough για να μην το παρεξηγήσεις είχα υπ όψιν μου τους διαφόρους που εμφανίζονται σε Public Understanding of Science εκπομπές με ύφος δεκαπέντε καρδιναλίων.

    Και για να εξηγηθώ. Ο πρώτος που θα χαρεί με μια αλλαγή καταάστασης στην επιστήμη (και όχι μόνο επιστημονικά μα και κοινωνικά) είμαι εγώ. Έχ υποφέρει πολύ σαν επιστήμονας για να βρω ένα κωλο-φάντινγκ για πολύ βασική έρευνα που κοστίζει το 1 εκατομμυριστό των χρηματων που έχει το Γκούγκλ για φωτοτυπίες. Και αυτό που με πονούσε περισσότερο στην επιστήμη (και ένας από τους λόγους για τους οποίους έφυγα) ήτανε η μετατροπή της κοινωνικής διάρθρωσης της επιστήμης από καθαρά επιστημονική σε μανατζερική (και μπίζνες). (και ναι, μου έσπαγε τα @@ να ασχολούμαι κατά το 60% του χρόνου μου με grant applications).

    αυτά…

    😉

  5. Ενότητα 2)

    Εδώ η άποψή μου είναι οτι η κοινωνική πτυχή της επιστημης είναι τραβηγμένη στα άκρα. Όντως ένα παράδειγμα δεν εκπαραθυρώνει ένα άλλο μόνο και μόνο επειδή ερμηνεύει καλύτερα τα φαινόμενα. Σαφώς και ερμηνεύει καλύτερα τα φαινόμενα, αλλά αυτό φαίνεται μόνο μετά από χρόνια. Από την άλλη, δεν πρόκειται για δημοψήφισμα μεταξύ φυσικών και σίγουρα η διαδικασία δεν είναι δημοκρατική. Υπάρχει μια πολύπλοκη δομή από ανθρώπους που επηρρεάζουν άλλους ανθρώπους, μια άτυπη ιεραρχία συνειδήσεων που διαβρώνουν το παλιό μοντέλο και υπερασπίζουν το καινούριο. Και το κάνουν για συγκεκριμένους λόγους.

    Γενικά η προσωπική μου εμπειρία δείχνει οτι η επιστημονική κοινότητα έχει αρκετά καλά αντανακλαστικά απέναντι σε καινούριες θεωρίες. Αν κάτι εμφανιστεί και φανεί εκπεφρασμένα οτι δουλεύει καλύτερα από κάτι άλλο, ολόκληρη η κοινότητα δένεται στο άρμα της νέας ιδέας. Για την ακρίβεια, αν κάτι συμβαίνει, είναι, νομίζω, το αντίστροφο από ότι ισχυρίζεσαι: η κοινότητα είναι υπερβολικά ελαστική στα αντανακλαστικά της και πολλά μοντέλα εμφανίζονται, διαγράφουν τον κύκλο τους και εξαφανίζονται χωρίς ποτέ κανείς να παράγει τίποτα καινούριο μ’αυτά. Δεκάδες είναι τα σχετικά παραδείγματα. Η όλη συμπεριφορά της κοινότητας απέναντι στη θεωρία υπερχορδών δείχνει αν μή τι άλλο το πόσο χώρος δίνεται σε καινούριες ιδέες που έχουν μέλλον. Αλλά βέβαια μιλάμε για θεωρίες που εμφανίζονται δείχνοντας οτι μπορεί να είναι χρήσιμες. Ο Einstein δεν έγραψε ένα άρθρο για τις γενικές αρχές μιας κάποιας εκδοχής της κβάντωσης του η/μ πεδίου. Έγραψε ένα άρθρο και εξήγησε το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο. Υπάρχει διαφορά.

    Ο συσχετισμός αλλαγής παραδειγμάτων με τις κοινωνικοπολιτικές αλλαγές έχει ενδιαφέρον, αλλά δεν ξέρω αν επεκτείνεται και σε άλλα παραδείγματα. Γενικά αν η έννοια «παράδειγμα» αναφέρεται μόνο σε ένα εκ των «κβαντική», «σχετικότητα» και «Νευτώνεια μηχανική», είναι νομίζω πολύ στενή για να κάνει κανείς στατιστικές κρίσεις.

    ενότητα 3)

    Το οτι τα μεγάλα πειράματα δεν είναι σχεδιασμένα για να παράγουν καινούρια παραδείγματα μου φαίνεται επίσης περίεργο, εκτός αν, επαναλαμβάνω (εκδοχή που μου φαίνεται όλο και περισσότερο οτι είναι αυτή που υιοθετείς) η υπερσυμμετρία και οι έξτρα διαστάσεις, ή η σκοτεινή ύλη και η «σκοτεινή ενέργεια» δεν συνιστούν αλλαγή παραδείγματος. Επίσης υπάρχουν μικρότερης κλίμακας πειράματα που έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον και θα μπορούσαν να παράγουν αλλαγή παραδείγματος αν τα αποτελέσματά τους δεν ήταν αυτά που είναι αλλά τα αντίθετα. Αν για παράδειγμα βρεθεί οτι υπάρχουν κοσμικές ακτίνες με ενέργειες μεγαλύτερες από το GZK cutoff θα υπάρξουν πολύ ενδιαφέρουσες συνέχειες, και κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί από πειράματα μικρής κλίμακας όπως η Anita.

    Σε γενικές γραμμές δεν συμφωνώ οτι ο όγκος ή ο τρόπος με τον οποίον σχεδιάζονται τα πειράματα σχετίζεται με αλλαγές ή μη παραδειγμάτων: το τελευταίο είναι λαγός που βγαίνει από το καπέλο των θεωρητικών.

    Μετά μιλάς για την μικρή ανοχή της κοινότητας σε maverick scientists. Αλλά στην πρώτη ενότητα λες οτι η ακμή της επιστημονικής έρευνας έχει γίνει αφάνταστα πολύπλοκη. Αν ισχύει αυτό οι mavericκs αποκλείονται εκ των πραγμάτων, γιατί δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν το background. Για την ακρίβεια δεν είναι καν σε θέση να γνωρίζουν την οπτική μέσα από την οποία διατυπώνεται το πρόβλημα.

    Παρ’όλα αυτά, αν κάποιος maverick εμφανιστεί με ένα μοντέλο και δείξει οτι αυτό το μοντέλο μπορεί να παράγει ένα καινούριο αποτέλεσμα, τότε είμαι σίγουρος οτι θα τύχει θετικής υποδοχής αργά ή γρήγορα.

    Ούτε ο Einstein ούτε πολύ περισσότερο ο Newton (του οποίου η αυθεντία βρισκόταν στην κορυφή της ακαδημαϊκής πυραμίδας) μετράνε για Mavericks κατά τη γνώμη μου. Και αν θες να μετρήσεις τον Einstein, οκ, αλλά όπως λες κι εσύ, η κατάσταση στην επιστήμη ήταν εντελώς διαφορετική τότε από ότι σήμερα. Το πέρασμα από την φιλοσοφία/φυσική των ερασιτεχνών/ευγενών/μεγαλοαστών των προηγούμενων αιώνων στη φυσική του επαγγελματισμού και της συστηματικής κατάρτισης του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα είχε ένα τουλάχιστον τίμημα: το οτι οι χομπίστες δεν μπορούν πλέον να συνεισφέρουν στο οικοδόμημα.

    Αυτά που λες για την αντιμετώπιση των διαδκτορικών και την ένταξή τους στα ερευνητικά προγράμματα, αλλά και για το reverse NBA effect είναι σαφώς πιο κοντά στη δική μου εμπειρία από το χώρο, και μπορούμε να τα συζητήσουμε εκτενώς, σε άλλη ευκαιρία.

    Ενότητα 4)

    Σχετικά με το peer reviewing, η αλήθεια είναι οτι, παρόλο που η αξία του εξαλείφεται αργά αλλά σταθερά, εξυπηρετεί μια συγκεκριμένη ανάγκη: όταν κάνεις αιτήσει για δουλειά, ή όταν για οποιονδήποτε λόγο πρέπει να κριθείς από ανθρώπους που δεν είναι της άμεσης, με τη στενότερη των εννοιών, ειδικότητάς σου, χρειάζονται ορισμένες διαβεβαιώσεις οτι δεν είσαι ένας φτωχός και μόνος κάου μπόυ. Αυτήν την πιστοποίηση εγγυάται με κάποιο τρόπο το peer reviewing (με τρόπο όχι ικανοποιητικό, αλλά σε έναν, τουλάχιστον, ελάχιστο βαθμό). Από κει και πέρα, ο καθένας μπορεί να δημοσιεύσει άρθρα στο arxiv και στο ίντερνετ, και όπως λες κι εσύ, αυτό που μετράει είναι τα citations. Αλλά και τα citations δε δίνουν καλή εικόνα της συνεισφοράς του καθενός, για διάφορους λόγους που επίσης μπορούμε να συζητήσουμε.

    Στις τελευταίες παραγράφους επανέρχεσαι στο θέμα των mavericks για το οποίο προσπάθησα να εξηγήσω που και πώς διαφωνώ παραπάνω. Η πρόταση για «ταξική» δράση της επιστημονικής κοινότητας έχει ενδιαφέρον. Πώς ακριβώς πρέπει να επανοριστεί η έννοια της τάξης για να έχει νόημα σε μια μετα-μοντέρνα εποχή, δηλαδή σ’αυτή που ζούμε, έχει επίσης ενδιαφέρον.

    Αυτά

    Η κριτική παραπάνω είναι εκτεταμένη και κάποιες φορές γίνεται σε ένα επίπεδο ίσως υπερβολικής λεπτομέριας σε σχέση με τη βαρύτητα του σχετικού επιχειρήματος στη συνολική προτεινόμενη θέση. Παρ’ότι διαφωνώ με τα επί μέρους, και, μάλλον με την κυριώς θέση, είναι πάντα πολύ ευχάριστω να συζητάω για τη φυσική μέσα σε ένα ευρύ θεωρητικό πλαίσιο όπως το παρόν.

    Σύντομα (ή και λιγότερο σύντομα) θα ξεκινήσουμε μια προσπάθεια συζήτησης διάφορων θεμάτων σχετικών με τη φυσική αλλά και την σχέση της με την κοινωνία, σε ένα καινούριο ιστολόγιο που ετοιμάζουμε. Προσεγγίσεις σαν κι αυτές του άρθρου που μας βάζουν όλους μας στη διαδικασία να σκεφτούμε και να εκφράσουμε τί ακριβώς σημαίνει η επιστημονική έρευνα για τον καθένα από μας είναι παραπάνω από ευπρόσδεκτες, οπότε, οψόμεθα…

  6. Ωχ, πότε πρόλαβες να ανταπαντήσεις;;; Το παραπάνω σχόλιο πάντως δεν είναι η αντ-αντα-απάντηση 🙂 🙂

  7. ξέρεις νομίοζω το βλέπουμε λίγο από άλλη οπτική γωνία (και αυτό επ ουδενί λόγω δεν είναι κακό). Δεν θέλω να μπω σε λεπτομερέστερη απάντηση αυτών που λες στο δεύτερο σχόλιο, περισσότερο γιατί με κάποια από αυτά συμφωνώ και γω. ΜΗν ξεχνάς πως δεν έρχομαι ‘απ έξω’ αλλά είμαι περισσότερο μέσα στην επιστήμη από ότι είμαι στην φιλοσοφία της. Αυτό όμως δεν αναιρεί τον φόβο που έχω για την κατάσταση της σήμερα και ίσως αυτό που δεν φαίνεται καθαρά στο άρθρο είναι μια βαθιά πίκρα για την κατάστασή της.

    Να το ξαναγράψω: θα χαιρόμουν η θέση μου να έβγαινε λανθασμένη αύριο. Όμως δεν βλέπω κάτι τέτοιο στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η επιστπήμη σήμερα (π.χ. αυτό που λες πως αν ένας μάβερικ έβγαζε μια ground breakling άποψη σήμερα δεν μπορώ να πιστέψω πως θα μπορούσε να γίνει δεκτή εύκολα. BTW ο νεύτωνας ήτανε εντελώς μάβερικ στα 23 χρόνια του: δούλευε από την κουζίνα του σπιτιού της μαμάς του στο Λίνκολν γιατί η πανούκλα σάρωνε το Καίμπριτζ. Αργότερα εντάχθηκε 100% όπως και ο Αινστάιν) και αυτός ήτανε ο σκοπός του άρθρου: να προκαλέσει περισσότερο παρά να εξηγήσει ή να μιλήσει με απόλυτα φιλοσοφική γλώσσα για την επιστήμη και τον τρόπο που δουλεύει.

  8. Πάντως θα συμφωνήσουμε στο οτι οι διδακτορικοί και οι ποστντόκηδες είναι οι περισσότεροι με τα χέρια δεμένα. Όχι όλοι, βέβαια: αν το πτυχίο σου το έκανες στο MIT, το μάστερ στο Harvard και το διδακτορικό στο Princeton advanced mathematics, δίπλα στον Witten (όπως μια περίπτωση που ξέρω), μπορείς να δουλέψεις σε ότι γουστάρεις και να κάνεις πρωτοποριακά πράγματα. Αλλά οι περιπτώσεις αυτές είναι λίγες.

    Ένας λόγος είναι το δέσιμο στο άρμα του supervisor και το σχετικό μαστίγωμα. Ένας άλλος λόγος (πολύ πιο κρίσιμος στην περίπτωσή μου, π.χ.) είναι η σχετική άγνοια και τα λίγα ερεθίσματα. Πιστεύω οτι τη σήμερον, για να πάρεις το ρίσκο να κάνεις πρωτοποριακή έρευνα (με την έννοια της πρωτοτυπίας) χρειάζεται απόλυτα εξειδικευμένη εκπαίδευση από τα δεκαοχτώ, με πολύ καλούς δασκάλους και βιβλιογραφία. Ο θεωρητικός φυσικός σήμερα δεν έχει την πολυτέλεια να μαθαίνει ημιαγωγούς, αν θέλει να καταλαβαίνει πολλαπλότητες πριν το πτυχίο. Αλλιώς αποκλείεται να μπορέσεις να φτάσεις στο επίπεδο που χρειάζεται απλώς για να καταλάβεις καλά την φύση των προβλημάτων, όχι για να τα λύσεις.

    Αλλά αυτή η υπερεξειδίκευση ενέχει άλλους κινδύνους και σίγουρα δεν προάγεται στην Ελλάδα. Οι Βρετανοί έχουν πλέπον προπτυχιακό πρόγραμμα θεωρητικής φυσικής (χωρίς μεγάλη επιτυχία, αλλά έχουν), γεγονός που κατακρίνεται συχνά. Ίσως θα έπρεπε να το σκεφτούν και στην Ελλάδα (και αλλού) όμως.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: