(Αντικείμενα και) Όψεις Εαυτού

Στο βιβλίο που διαβάζω τώρα, το Savage Detectives του Roberto Bolano η αφήγηση δημιουργείται στο μεγαλύτερο μέρος της από φωνές/συνεντεύξεις προσώπων που ξετυλίγουν την πορεία μια όψης του συγγραφέα μέσα σε ένα διάστημα είκοσι χρόνων. Ο Εαυτός δημιουργημένος από τις ηθελημένες ή αθέλητες projections πάνω στα τρίτα πρόσωπα που συλλέγονται από τον ίδιο τον Εαυτό στο πλαίσιο του βιβλίου. Δεν θα μιλήσω άλλο για το βιβλίο μα που μες στις επόμενες ημέρες θα γράψω κάτι πιο ολοκληρωμένο γι’ αυτό.

Αφορμή όμως για την σύνδεση αυτή, στάθηκε αυτό εδώ το πόστ The thin Red Line – ή μάλλον το τμήμα του που αφορά στην έκθεση για την ελληνική τουριστική αφίσσα. Η Ελλάδα με τα μάτια του εαυτού της σχολιάζει ο Αθήναιος. Όχι μόνο: Ελλάδα με την projection του εαυτού της στα μάτια των τρίτων.

Στα οκτώ χρόνια που έζησα στο εξωτερικό (και στα άπειρα ταξίδια που έχω κάνει πάνω στην υδρόγειο σφαίρα), ήμουν αναγκασμένος να έλθω σε στενή επαφή με αυτήν την εικόνα των τρίτων για την Ελλάδα και για τον Έλληνα σε όλο το φάσμα των φυλών και των κοινωνικών και μορφωτικών τάξεων. Ξέρετε, δεν ήταν καθόλου εύκολο να αντισταθώ στο απίστευτο στερεότυπο που ξεχώριζε την Ελλάδα τμήματα στα οποία θα έπρεπε σώνει και καλά να ανήκω. Από την μια μεριά η καθαρά κλασική ελλάδα της αρχαίας εποχής που εγώ ήμουν – και καλά – ο συνεχιστής της, και θα έπρεπε να απαγγέλω πρωί μεσημέρι και βράδυ Πλάτωνα και Θουκυδίδη σε άπταιστη ερασμιακή προφορά. Από την άλλη η Ελλάδα Shirley Valentine του τριχωτού greek kamaki, souvlaki eating, syrtaki dancing, Aristoteli Onassis-like, πιατοσπάστη. Και τέλος η έλλάδα του διασκεδαστή, υπηρέτη, ξενοδόχου, εστιάτορα, τυχαίου φύλακα παραλιών που αν υπήρχε δικαιοσύνη στον κόσμο θα έπρεπε να είχαν δοθεί σε πιο οργανωμένο λαό.

Λυπάμαι που θα το πω μα δεν ανήκω σε καμιά από τις τρείς κατηγορίες ούτε κατά το ελάχιστο. Επίσης λυπάμαι που στην πορεία αυτών των οκτώ ετών που πέρασα στον εξωτερικό συνάντησα τόσο πολλούς έλληνες που προσπάθούσαν με όλη τους την δύναμη να ενταχθούν σε αυτές τις κατηγορίες και να ενισχύσουν αυτά τα στερεότυπα. Καταλαβαίνω πόσο δύσκολο είναι να νιώθεις πίσω από αυτην την Εικόνα πως δεν ανήκεις πουθενά. Καταλαβαίνω το πόσο δύσκολοι είναι να στήσεις την δικιά σου διαφορετική (ας μην την περιγράψω όμως) εικόνα, όχι μόνο για τον προσωπικό εαυτό σου μα και για την ίδια την Ελλάδα, με τρόπο που ξέφευγε κατά πολύ από τις αφίσσες του ΕΟΤ.

Πριν δέκα περίπου χρόνια έτυχε να πέσω πάνω στον παλιό μου καθηγητή Αριστείδη Μπαλτά σε ένα συνέδριο στους Δελφούς (μπαι δε γουαίη, αν υπήρχε δικαιοσύνη στον κόσμο ο Αριστείδης θα έπρεπε να διαφημίζει τα Lexus) όπου ουσιαστικά μοιράστηκε μαζί μας τα ίδια ακριβώς προβλήματα τοποθέτησης της εικόνας του ως έλληνας πίσω από την ζωή του στο εξωτερικό και τουλάχιστον κατάλαβα πως δεν ήμουν ο μόνος που είχε τέτοιου είδους υπαρξιακά προβλήματα. Η άποψη του Μπαλτά ήταν – και ως ένα σημείο συμφωνώ μαζί του – πως αυτή η αντίθεση και τα στερεότυπα οφείλονται στο γεγονός ότι η Ελλάδα δεν είχε ποτέ την φάση του Διαφωτισμού που πέρασε η υπόλοιπη Ευρώπη (ο ελληνικός Διαφωτισμός δεν είχε τόσο σχέση με την επιστημονική αναγέννηση μα κυρίως την σύνδεση της σύγχρονης Ελλάδας με την κλασική Αρχαία Ελλάδα). Ο συσκοτισμός στον οποίο είμαστε ακόμη βυθισμένοι – και μόνο ετερόφωτα λειτουργούμε – είναι τελικά αυτός που προκαλεί τόσο αυτά τα στερεότυπα όσο και τα προβλήματα συνείδησης που είχαμε και οι δύο από ότι φαίνεται ως επιστήμονες στην αλλοδαπή… (Αλλά για περισσότερα στο βιβλίο του Αριστείδη Μπαλτά, ‘Αντικείμενα και Όψεις Εαυτού’).

Update Μόλις μου έστειλαν αυτό:

Advertisements

~ από basileios στο Ιουλίου 16, 2007.

9 Σχόλια to “(Αντικείμενα και) Όψεις Εαυτού”

  1. Παράπλευρο σχόλιο: Re Lexus δεν είναι ‘ακριβώς’ μπηχτή για τον Νανόπουλο. Αντίθετα είμαι ευτυχής που για πρώτη φορά στην ελλάδα πλασάρεται ένας φυσικός ώς role model.

  2. Τι μανία κι αυτή, όταν είμαστε στο εξωτερικό να πρέπει να «αντιπροσωπεύουμε» τη χώρα μας. Και να μην χωράμε σε κανένα παραμύθι.

  3. H μανία (και το λάθος) είναι από την πλευρά αυτών που σε τοποθετούν σε αυτά τα στερότυπα(με βάση ποια ψήγματα όμως;). Αλλά αυτό εγκειται στο γενικότερο επίπεδο του καθενός… Δυστυχώς αυτές οι γενικεύσεις είναι συνηθισμένες…

  4. Λίγο-πολύ, όλοι οι λαοί αντιμετωπίζουν τους άλλους βάσει της στερεοτυπικής εικόνας που έχουν δημιουργήσει γιαυτούς. Το έχω ξαναράψει κάπου, ένας από τους λόγους που οι ξένοι δεν γνωρίζουν τη σύγχρονη Ελλάδα είναι επειδή η σύγχρονη λογοτεχνία της παραμένει εν πολλοίς αμετάφραστη. Βέβσια, και μεταφρασμένη να ήταν πόσοι θα την είχαν διαβάσει; Ελάχιστοι. Έτσι κι αλλιώς όμως, αρκετοί εξ ημών βρεθήκαμε στο εξωτερικό για σπουδές και σε κύκλους διαβασμένων ανθρώπων.
    Θεωρώ ότι το μότο live your myth in Greece είναι ένα από τα πιο πετυχημένα και πιο κοντινά στην πραγματικότητα. Τη σύγχρονη Ελλάδα μόνο ως παραμύθι μπορείς να την αντέξεις. Δεν υπάρχει κάτι ενδιαφέρον που να συμβαίνει σε αυτή τη χώρα ακόμη και η τέχνη της και η λογοτεχνία της είναι πολύ δεύτερες σε σχέση με ανάλογες παραγωγές. Ακόμη και τα μπλογκ, αν παρακολουθεί κανείς ξένα μπλογκ αναρρωτιέται γιατί γράφουμε εμείς.
    Η κατάσταση είναι για τα μπάζα και δεν ωφελεί πλέον να προσποιούμαστε ότι δεν είναι και ότι κατά βάθος αξίζουμε κάτι.

  5. ξέρεις κάτι; ενώ συμφωνώ μου την σπάει (και παντα μου την έσπαγε) αυτό το παραμύθι και το χάντικαπ που ήμουν ουσιατσικά αναγκασμένος να περάσω. Πες με ρομαντικό, ουτοπικό (αριστερό αν θές) αλλά δεν θέλω να ζω σε μύθους και παραμύθια (περίεργω αυτό να λειτουργεί ανάποδα…)…

    εγώ δυστυχώς τελικά δεν μπορώ να αντέξω την σύγχρονη ελλάδα (όπως και την σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία, όπως και τα ελληνικά μπλογκς…).

  6. «Λυπάμαι που θα το πω μα δεν ανήκω σε καμιά από τις τρείς κατηγορίες (…)»
    Πιθανώς. Ούτε εξάλλου πολλοί από εμάς, τους συνέλληνες.
    Το ενδιαφέρον έγκειται, ωστόσο, στους τρόπους, τις μεθόδους αναπαράστασης του εθνικού εαυτού και το πολιτισμικό υπόβαθρο που προϋποθέτει [=ενσωματώσεις, αποκλεισμοί, σιωπές, υπερτονισμοί, κλπ]

  7. Καλά αν ήξερα ότι θα έκλαιγα μέχρι δακρύων με το βιντεo που άνοιξα, δεν θα το άνοιγα! Ωρα δυο παρά τα μεσάνυχτα κι εγώ γελάω δυνατά (δεν μπορώ να κρατηθώ) μπροστά στη μις Πίγκυ, στους μουστακαλήδες γουρούνους χορευτές και στα Ζόρμπας, Μύκονος κτλ

    Επρεπε όμως να με είχε προΐδεάσει εκείνο το «πιατοσπάστης» μέσα στο κειμενό σου!

  8. […] έγραψα και στο προηγούμενο κείμενο η αφήγηση στο μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου είναι μια […]

  9. και να φανταστείς μου το έστειλαν εντελώς τυχαία την ίδια μέρα που έγραψα το κείμενο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: