Το λάθος στην ανάγνωση του Finnegans Wake

(Επειδη μου έβαλαν ένα κουιζ, ας απαντησω πλαγίως με ενα περσινό ποστ)

Προσπάθησα πολλές φορές κατά την διάρκεια των τελευταίων δεκαπέντε χρόνων να διαβάσω το Finnegans Wake. Όλες τις προσπάθειές μου (αγκαλιά με το Annotations to Finnegans Wake) λόγω έλλειψης χρόνου και ηρεμίας αναγκάστηκα να τις εγκαταλείψω (η σελίδα 115 είναι το μακρύτερο που έχω φτάσει…).

Το Finnegans Wake είναι πάνω από όλα ένα αστείο. Ένα περίπλοκο απίστευτα πεπλεγμένο αστείο που παίζει ο Joyce στους αναγνώστες του τόσο σαν δημιουργία όσο και σαν εκτέλεση. Αλλά παρόλες τις αποτυχίες μου στην ανάγνωση του, πιστεύω ότι κατάφερα πριν λίγα χρόνια να σπάσω το μυστικό της πλάκας του με έναν αναπάντεχω τρόπο: παίζωντας σκάκι, και διαβάζωντας το ‘Mapping the mind‘.

Nα σημειώσω πως δεν μου αρέσει το σκάκι. Έμαθα να παίζω όταν ήμουν 6 χρονών και δεν νομίζω να κατάφερα πότέ να ξεπεράσω το στάδιο του 6χρονου αρχάριου. Το λάθος μου; Πως αντιμετώπιζα (και αντιμετωπίζω) τις κινήσεις μια μια ξεχωριστά χωρίς όμως να έχω αίσθηση για το αν ένα σύνολο κινήσεων ή ένα pattern πάνω στην σκακιέρα είναι πλεονεκτικό ή όχι για το παιχνίδι μου.

Φαίνεται όμως πως ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν λειτουργεί έτσι. Ο εγκέφαλος γαντζώνει με μή-γραμμικό τρόπο patterns και σύνολα οντοτήτων (είτε είναι αυτά κινήσεις στο σκάκι είτε π.χ. θέσεις συμ-παικτών και αντιπάλων στο ποδόσφαιρο) και χρησιμοποιεί αυτά τα εννοποιημένα σύμβολα σαν υλικό της σκέψης. Η μια οντότητα μόνη της, απομακρυσμένη από το δεμένο της σύνολο δεν έχει καμία έννοια για τον εγκέφαλο – παρά μόνο αφαιρετικά.

Εδώ λοιπόν είναι και το λάθος στην ανάγνωση του Finnegans Wake. H ολότητα εδω, είναι οι φράσεις που απαρτίζονται από τις πεπλεγμένες λέξεις οι οποίες από μόνες τους δεν αποκρυπτογραφούν τίποτε παραπάνω από την ιδιαιτερότητά τους και το χιούμορ του Joyce. Το να προσπαθείς τελικά να αποκρυπτογραφήσεις τον Finnegans Wake διαβάζωντας μια μια τις λέξεις ισοδυναμεί λίγο με το να προσπαθείς να αποκρυπτογραφήσεις το νόημα ενός λεξικού μιας άγνωστης γλώσσας.

Αλλά πως θα μπορούσε να δεί κανείς τις φράσεις αποκομμένες από την έννοια των επι μέρους λέξεων; Πολύ απλά: Διαβάζωντας φωναχτά. Και εί δυνατόν με λίγο Ιρλανδική προφορά.

Advertisements

~ από basileios στο Οκτώβριος 22, 2007.

3 Σχόλια to “Το λάθος στην ανάγνωση του Finnegans Wake”

  1. Το λάθος γενικά στην ανάγνωση του Τζόις είναι να δοκιμάζει κανείς να τον διαβάσει με διαφορετικό τρόπο από αυτόν που προτείνει ο ίδιος με τα κείμενά του. Π.χ. Οι Δουβλινέζοι διαβάζονται κατά τον τρόπο του Τσέχωφ (η ευκολότερη περίπτωση). Ο Ulysses κατά τον τρόπο του κάθε ξεχωριστού από τα 18 κεφάλαια. Οι τρόποι είνα γνωστοί, υπάρχουν πολλοί οδηγοί ανάγνωσης επ’ αυτού και, όπως πιθανόν μαντεύεις, έχω γράψει έναν στα Ελληνικά… Το γενικότερο ζήτημα, που δεν αφορά μόνον τον Τζόις αλλά κάθε συγγραφέα του μεγέθους του, είναι να μυηθεί κανείς, αργά, πολύ αργά, στο σύμπαν του. Να σταθεί μία φορά παίζοντας σκάκι και την άλλη με το παιδί του. Δεν αστειεύομαι. Τα κείμενα αυτά έχουν μυητική μορφή. Περίπου όπως η Βίβλος ή το Κοράνι. Αρκεί μια παράγραφος, μία σελίδα, μία λέξη. Σταματάς πάντα. Στο σημείο που αισθάνθηκες το ποθητό νόημα. Ο ίδιος ο Τζόις απαιτούσε μια ολόκληρη ζωή για το διάβασμα του Ulysses, πόσο μάλλον της Αγρύπνιας. Αυτό πάλι δεν σημαίνει (άλλη παρανόηση αυτή) ότι ο Τζόις δεν έχει δομή ή νόημα. Υπάρχουν και τα δύο αλλά ανακαλύπτονται στον μακρό επίπονο χρόνο της ανάγνωσης του Ιερού Κειμένου που έχει γράψει. Το βλέπω ότι το ξέρεις αυτό. Γι’ αυτό συνόδευεσες πολύ σωστά την ανάγνωση με σκάκι και το σχετικό βιβλίο. (Θα το αναζητήσω). Να είσαι καλά. Πολύ.

  2. Kάτι ακόμα: πολύ σωστά παρατηρείς ότι είναι περίπου αστείο να προσπαθείς να καταλάβεις τον Τζόις μέσα από τις λέξεις. Οι Οδηγοί είναι σαν τα λεξικά. Εξηγούν μόνο λέξεις. Τίποτε άλλο. Την έμπνευση παρέχει η συνολική ανάγνωση, η lectio difficilior, η απαγγελία με βαρειά ιρλανδική προφορά κ.λπ. Πολύ σωστά!

  3. Χμ… νομιζω μυηση ειναι η σωστη κουβεντα (τοσο οσον αφορα στον Τζους όσο και στον Pynchon τελικα). Προσωπικα με τον Οδυσσεα εχω μια σχεση αρκετα περιεργη και εχω περασει πολλες φασεις μαζι του. Στις παμπολλες αναγνωσεις που του έχω κανει τελικά ‘ανακαλυψα’ πως ο καλυτερος οδηγος ήτανε η βιογραφια του Τζους και η μυηση σε ολα οσα ο ιδιος ο Τζους θεωρουσε σημαντικα στην ζωή του (ξεκινώντας από τον καθολικισμό και καταληγοντας στον Αμλετ και στον Βικο). Απο κει και περα καθε ανάγνωση του μου ανέδυε διαφορετικά πράγματα σε αρκετά επίπεδα. Νομίζω με βοήθησε πάρα πολύ και το audiobook του πλήρους βιβλίου που απέκτησα σε κάποια φάση. Για την αγρυπνια ισχυουν αυτα που είπα παραπάνω. Φοβαμαι ομως πως πλεον δεν θα προλαβω να το διαβασω ποτε μια που δεν εχω ουτε τον χρονο ουτε την συγκεντρωση να το κανω.

    Για να μην παρεξηγηθω εξπερ δεν ειμαι στον Τζους. Η απόλαυση που μου εχει δωσει και οι συζητησεις που εχω κανει γι αυτον και τα εργα του ομως ειναι από τα καλύτερα τμηματα της ζωής μου (π.χ. δεν θα ξεχασω μια ολονύχτια συζήτηση με εναν γερμανό συνάδελφο στο Αμβούργο πριν χρονια σχετικά με τον Τζους τον Αρνο Σμιτ και την μετάφραση της Αγρύπνιας στα γερμανικά…)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: