H σημασία της πλοκής

Ο James Wood, από τους πιο γνωστούς κριτικούς λογοτεχνίας με εμπειρία και παρουσία στην Guardian και το New Yorker, εκδίδει αυτό το μήνα το βιβλίο του How Fiction Works, μια συλλογή από ‘τεχνικά’ κατα βάση κείμενα που σκοπό τους έχουν περισσότερο να παρουσιάσουν μια θεωρία της λεγοτεχνίας σε συδνυασμό με την έννοια του Creative writing.

Στο πλαίσιο αυτής της έκδοσης ο James Wood έδωσε μια συνέντευξη στο Dazed Digital όπου μεταξύ πολλών άλλων αναφέρονται και τα παρακάτω:

I like destroying the tyranny of plot. I always ask people who are recommending me a novel to tell me the entire story right out, and I make a point in my reviews of describing the entire book. I don’t think I need a plot to sustain my enjoyment. Formally speaking, if you really did believe in plot you’d say, «I can’t re-read Anna Karenina because I know what happens.» But it’s obvious that there are deeper, more sustaining beauties underneath. Or if you go to Lear, you know what’s going to happen, but the joy is in seeing new facets. Lear keeps you going throughout a lifetime: when you’re a kid it’s about your father and when you’re a father it’s about you.

Η παραπάνω παράγραφος είναι τόσο πυκνή που σχεδόν κάθε πρότασή της χρήζει συζήτησης και ανάλυσης και έχω αρκετές συμφωνίες και διαφωνίές με την άποψη του James Wood που αφορούν στο θέμα της πλοκής που αξίζει νομίζω να τις αναφέρω εδώ.

Κατ’ αρχάς – αν και επ’ ουδενί δεν μπορώ να ονομάσω τον εαυτό μου επαγγελματία κριτικό λογοτεχνίας – η τακτική που κρατώ στις εδώ κριτικές μου δεν θα μπορούσε να είναι πιο διαφορετική από εκείνη του James Wood. Στις κριτικές μου δεν ασχολούμαι ποτέ με την πλοκή του βιβλίου και ποτέ δεν ρωτάω κάποιον που μου προτείνει ένα βιβλίο την οποιαδήποτε λεπτομέρεια σχετικά με την πλοκή. Ο λόγος όμως είναι πως σε συμφωνία με τον James Wood η πλοκή είναι μόνο η επιφάνεια της ανάγνωσης και δεν είναι η πλοκή από μόνη της που φτάνει να μου ορίσει την σημασία και την σπουδαιότητα ενός βιβλίου. Βρίσκω όμως λίγο αντιφατικό για έναν άνθρωπο που απορρίπτει την σημασία της πλοκής σε επίπεδο να την αναφέρει σαν «the essential juvenility of plot» να χρειάζεται να ρωτήσει την πλοκή για ένα βιβλίο που του προτείνεται.

Σίγουρα δεν μπορώ να μην συμφωνήσω πως δεν είναι η πλοκή εκείνη που μας κάνει να ξανα-διαβάζουμε ένα βιβλίο όπως και δεν είναι η πλοκή της Αννας Καρένινα που με έχει αποτρέψει από το να την διαβάσω. Και πάλι σε συμφωνία με τον Wood σε κάθε δεύτερη ανάγνωση ενός βιβλίου the joy is in seeing new facets (οι προοπτικές που είπα σε παλιώτερο πόστ) και οι δέκατόσες αναγνώσεις μου του Gravity’s Rainbow εκεί ορίζουν την σημασία τους.

Παρόλα αυτά όμως η δεύτερη και τρίτη ανάγνωση όμως ενός βιβλίου δεν έρχεται ποτέ πριν από την… πρώτη. Και αναπόσπαστο κομμάτι της πρώτης ανάγνωσης είναι το άγνωστο της πλοκής που για μένα είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ηδονής της ανάγνωσης σε συνδυασμό με όλα τα υπόλοιπα τμήματα της ψυχολογικής και αισθητικής ευχαρίστησης που νιώθουμε διαβάζωντας για πρώτη φορά ένα βιβλίο. Αλλιώς θα μπορούσαμε να διαβάζαμε ένα καλογραμμένο βιβλίο συνταγών μαγειρικής με την ίδια ευχαρίστηση που νιώθουμε διαβάζωντας τον Moby Dick.

Advertisements

~ από basileios στο Φεβρουαρίου 11, 2008.

5 Σχόλια to “H σημασία της πλοκής”

  1. Κι εγώ συμφωνώ και διαφωνώ με το Woods. Η πλοκή έχει σημασία κατα τη γνώμη μου, συμβάλλει στην ευχαρίστηση αλλά δεν είναι το καθοριστικό.
    Το Da Vonci’s Code ας πούμε δε θα το ξαναδιάβαζα με τίποτε γιατί χωρίς το στοιχείο της εκπληξης θα είναι βαρετό.
    Έχω διαβάσει κι ένα βιβλίο του Stephen King σχετικά με τη γραφή και λέει κι αυτός κάτι παρόμοιο με το Woods, ότι δηλαδή τα καλά βιβλία δεν έχουν πλοκή. Go figure…

  2. Συμφωνώ απόλυτα με αυτά που γράφεις.Μεγαλύτερη σημασία από το τι λες έχει το πώς το λες ,πολλές φορές το δεύτερο καθορίζει το πρώτο (μπορεί να το εμπλουτίσει και να του δώσει και περισσότερες διαστάσεις).
    Όμως πρέπει να ομολογήσω ότι η πρώτη ανάγνωση ενός μυθιστορήματος είναι πάντα αναντικατάστατη.Γι αυτό θέλω να μην ξέρω την πλοκή και γι αυτό μου αρέσουν οι κριτικές σου.
    Πάντως έχω την αίσθηση ότι ο Woods ρωτάει για την ιστορία του βιβλίου για να την γνωρίζει όταν θα το διαβάσει κι έτσι να ελευθερωθεί από την τυραννία της πλοκής.Είναι βέβαια ακραίο ,αλλά στο παρελθόν μου έχει τύχει και μένα να διαβάσω ένα θεατρικό ή να ακούσω μία όπερα πριν πάω στην παράσταση για τον ίδιο ακριβώς λόγο…

  3. @annabooklover να πω την αληθεια αν και στο ίδιο το δικό μου το βιβλίο από ότι είδες η πλοκή ειναι μινιμάλ (και ηθελημενα) θεωρώ την συγκεκριμένη άποψη λίγο ελιτιστική αν και έχει ένα νόημα μόνο στο να ξεχωρίσει τα 100% plot based βιβλία (π.χ. το da vinci code) από τα ‘υπόλοιπα’. ακόμη και η μικρο-πλοκή από σελίδα σε σελίδα για μένα έχει μεγάλο νόημα στην ευχαρίστηση της ανάγνωσης.

  4. @ναυτίλος. αυτό ακριβώς εννοεί και αυτό ακριβώς ειναι που με χαλάει και μένα στην συγκεκριμένη άποψη. Ουσιαστικά ο Wood προσπαθεί να πάει κατευθείαν στην δεύτερη ανάγνωση χωρίς να έχει περάσει από την πρώτη και δεν νομίζω πως αυτό ειναι κάτι που γίνεται. Εκτός και αν διαβάσεις ένα βιβλίο μόνο για να το αναλύσεις και όχι για να το ευχαριστηθείς.

    πολύ σωστή η αναφορά σου στο θέατρο όμως και ουσιαστικά ταιριάζει πολύ καλά με αυτό που λέμε. Άλλωστε και εγω το κανω συχνά αυτό (να διαβάζω το κείμενο πριν πάω να δω την παράσταση (και σκέψου και πως στο αρχαίο δράμα όλοι ήξεραν την πλοκή από την αρχή) (και αυτό εξηγεί γιατί μπορούμε να δούμε και τις παλιές ελληνικές ταινίες τόσες φορές χωρίς πρόβλημα).όμως εκεί όντως η έμφαση δεν είναι 100% στην πλοκή μα στην υποκριτική και στην μεταφορά τον συναισθημάτων των ηθοποιών προς το κοινό. και ακόμη και η κάθαραση γίνεται πιο εύκολα και πιο έντονα όταν την περιμένεις και ξέρεις τι θα συμβεί.

  5. […] λογοτεχνία. Έχω ξαναγράψει στο παρελθόν για την σημασία της πλοκής η οποία φαίνεται να τονίζεται υπέρ του δέοντος από […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: