50 χρόνια Time Out

Το 1959 είναι ένας χρόνος ορόσημο για την μουσική jazz. Μέσα στην ίδια χρονιά ηχογραφούνται τρία από τα σημαντικότερα άλμπουμ στην ιστορία της jazz: το Kind of Blue του Miles Davies, το Time Out του Dave Brubeck Quartet και το The Shape of the Jazz to Come του Ornette Coleman, το καθένα από τα οποία έχει την δικιά του απόκλιση από την κλασική jazz των προηγούμενων δύο – τριών δεκαετιών. Την ίδια χρονιά ο Charles Mingus ηχογραφεί το μοναδικό Mingus Ah Um, και ο – δικός μου αγαπημένος – Sonny Rollins νιώθει να φτάνει σε ένα τέλος με την μουσική του ως εκείνη την στιγμή, ζεί την ‘Bethoven’s pause’ του που θα οδηγήσει στο The Bridge δύο χρόνια αργότερα. Είναι όμως και η χρονιά που απολύεται ο Ελβις από το στρατό μα και που ουσιαστικά δημιουργούνται οι Beatles – και αν ρωτήσει κανείς τι δουλειά έχουν ο Έλβις και οι Beatles στην jazz, η άποψή μου είναι πως δούλεψαν και οι δυό με τον τρόπο τους στην ‘εξέλιξη’ της δημοτικότητας της.

Από τα παραπάνω τρία άλμπουμ επιλέγω σήμερα να μιλήσω για το Time Out για λόγους καθαρά προσωπικούς. Η καινοτομία του Kind of Blue βρισκόταν στην πρωτοφανή γενικά συρραφή από ηχητικά modules που αποτελούν ημιαυτόματες αυτοσχεδιαστικές ενότητες που συνδέονται σχετικά χαλαρά για να συνθέσουν το σύνολο του κομματιού. Η καινοτομία του The Shape of the Jazz to Come, αφορούσε καθαρά την χρήση – η μάλλον την απουσία – κλιμάκων στα τμήματα της μελωδίας και του αυτοσχεδιασμού. Το Time Out όμως αφορούσε κάτι πολύ πιο ουσιαστικό για την έννοια την μουσικής: τον χρόνο.

Μπορεί εδώ να θεωρητικολογώ για την μουσική μα οι γνώσεις μου είναι ελάχιστες και περιορίζονται σε λιγότερα ακόρντα από όσα χρησιμοποιούν οι Status Quo στα τραγούδια τους, όμως για μένα η μουσική εκφράζει την έννοια του φυσικού χρόνου με έναν τρόπο που τίποτε άλλο στην φύση και στον άνθρωπο δεν μπορεί να εκφράσει. Οί εσωτερικοί ρυθμοί του ανθρώπου, της ροής των γεγονότων δίπλα του μα και της γενικότερης έννοιας του περάσματος του χρόνου κλείνονται σε μια μελωδία με τρόπο που φαντάζει εξαιρετικά φυσιολογικός. Και αν και δεν έχω στοιχεία γι’ αυτό δεν θα με παραξένευε αν η ίδια η εφευρεση της μουσικής από τις πρωτόγονες ανθρώπινες κοινότητες δεν είχε τελικά σχέση με την μέτρηση του χρόνου σε τμήματα που δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν γι’ αυτό φυσικά φαινόμενα.

Το ριζοσπαστικό με την μέτρηση αυτή του χρόνου στο Time Out είναι η χρήση μέτρων όπως τα 5/4 και τα 9/8 τα οποία είναι κάθε άλλο από ‘ανθρωπίνως φυσικά’. Όπως στην γεωμετρία μπορεί κανείς εύκολα να φτιάξει με κανόνα και διαβήτη ένα τετράγωνο ή ένα εξάγωνο, όμως τα πράγματα δυσκολεύουν αν προσπαθεί κανείς να φτιάξει ένα πεντάγωνο ή ένα επτάγωνο, έτσι και το μέτρο 4/4, το μοίρασμα της χρονικής ενότητας σε 4 κομμάτια, είναι σχετικά εύκολο, ενώ το μοίρασμα σε πέντε κομμάτια είναι εντελώς αφύσικο. Οι άνθρωποι ξέρουν να χορεύουν σχεδόν αυτόματα στο 4/4, μα στα 5/4 αντιλαμβάνονται αυτόματα πως κάτι λάθος συμβαίνει και αποσυγχρονίζονται – ίσως γι αυτό το λόγο και το ζεϊμπέκικο που είναι χορός των 9/8 δεν έχει ‘βήματα’.

Στο Time Out, (αλλά και στα δύο σχετικά άλμπουμ που θα ακολουθήσουν Time Further Out και Time in) o χρόνος μεταβάλλεται με τρόπους που για μένα τον αδαή της μουσικής φαντάζουν απίστευτοι σχεδόν και το τόσο καλά δεμένο σύνολο με αφήνει έκπληκτο με τις μουσικές ιδιουφυίες του Dave Brubeck Quartet. Το πιο γνωστό κομμάτι του άλμπουμ το Take Five, προορίζονταν για σόλο του ντράμερ Joe Morello αλλά τελικά έφτασε να αποτελεί σημαία του ίδιου του Dave Brubeck Quartet, σαν έγινε το πρώτο jazz single που πούλησε 1.000.000 αντίτυπα το 1962 (και ύστερα ήλθαν οι Beatles…)

Ακούγωντας προσεκτικά τα κομμάτια του άλμπουμ νιώθω δεκάδες φορές να επιταχύνεται και να επιβραδύνεται η αίσθηση του χρόνου αφήνωντάς με τελικά αποπροσανατολισμένο. Ίσως τελικά να χρειάζεται κανείς να κάνει τάιμ άουτ για να συνηθίσει αυτή την αλλοίωση και να επάνέλθει στην κανονική ροή. ‘Εχουν αλήθεια περάσει πενήντα χρόνια από τότε ή είναι κι αυτό μια παραίσθηση;

Advertisements

~ από basileios στο Ιουνίου 24, 2009.

4 Σχόλια to “50 χρόνια Time Out”

  1. και για του λόγου το αληθές μελετήστε τον χρόνο σε αυτό εδώ το βέρσιον του take five (ειδικά στο σόλο πιάνο του dave brubeck)

  2. Γειά χαρά!

    Σε «ανακάλυψα» τυχαία μόλις χθες …και από όσα έχω προλάβει μέχρι σήμερα να διαβάσω στο blog σου λέω να …εγκατασταθώ 😉

    Εξαιρετική η μουσική σου επιλογή και ωραία παρουσίαση …

    Καλή συνέχεια!

  3. Γεια! Σε διαβάζω καιρό αλλά πρώτη φορά γράφω σχόλιο. Πως πάει το Ουράνιο Τόξο;

  4. οδευει προς το τελος. Θα γράψω αυριο σχετικά…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: