‘The Turn of the Screw’, Henry James

Πολλές φορές έχω αναρρωτηθεί αν όλοι όσοι κριτικάρουν με άσχημο τρόπο την σύγχρονη λογοτεχνία έχουν τελικά ένα δίκαιο. Μήπως τελικά είμαστε (και χρησιμοποιώ πρώτο πληθυντικό για πολλούς λόγους) ψυχαναγκασμένοι να γράφουμε έχοντας στο πίσω μέρος του μυαλού μας όχι το δικό μας προσωπικό συναίσθημα, ούτε τους αναγνώστες μας, μα τους μελετητές και τους κριτικούς που θα ΠΡΕΠΕΙ τελικά να αναλύσουν τα βιβλία μας. Μήπως στήνουμε έναν πλαστό κόσμο που προορίζεται τελικά μονάχα για τους επαγγελματίες αναγνώστες, ή για τους επαγγελματίες συγγραφείς, αφήνωντας τον καθημερινό αναγώστη στα χέρια της τηλεόρασης, του κινηματογράφου και της «παραλογοτεχνίας»; Και αν ναι τι ακριβώς λείπει από την σημερινή λογοτεχνία που θα μπορούσε να επαναφέρει τον αναγνώστη σ’ αυτήν;

Αποφάσισα πριν λίγο καιρό να γράψω μια ghost story (για λόγους που θα εξηγήσω όταν θα τελειώσω το κείμενο). Όμως τι θέση έχει μια ιστορία φαντασμάτων μέσα στην σύγχρονη λογοτεχνία την στιγμή που ο αναγνώστης έχει την απόλυτη αίσθηση μυστηρίου και φόβου μέσα από την χειρότερη ghost movie; Για να απαντήσω ο ίδιος το ερώτημα αποφάσισα να (ξανα)διαβάσω το The Turn of the Screw του Henry James, και έφτασα να το διαβάζω τρεις φορές μέσα στην προηγούμενη εβδομάδα, γιατί τελικά λειτούργησε για μένα σαν μια Τζουσιανή επιφάνεια.

Γραμμένο το 1898, σε μια εποχή που η επιστήμη και η μηχανιστική εξήγηση ήταν κυρίαρχες στην συλλογική συνείδηση της βικτωριανής αγγλίας, θα πίστευε κανείς πως λίγα θα είχε να προσφέρει σε έναν σύγχρονο αναγνώστη που έχει συνηθίσει να διαβάζει Πύντσον, Γκαντις, Γουάλας κλπ. Όμως διαβάζωντας το κείμενο (ξανά και ξανά) αντιλαμβάνεται κανείς πως ο James είναι τελικά ένας σύγχρονος – σημερινός – συγγραφέας που κατέχει ένα μυστικό που πολλοί συγγραφείς θα σκότωναν για να αποκτήσουν. Κι αυτό το μυστικό βρίσκεται στην δύναμη του να μεταφέρει με έναν καθαρά εικαστικό τρόπο μια σειρά από γεγονότα τα οποία όμως ανήκουν τελικά – σαν ένας υπερρεαλιστικός ή αφηρημένος πίνακας – καθαρά στον αναγνώστη ο οποίος έχει την τελική άποψη για τα γεγονότα και την εξέλιξή τους χωρίς καν να αφήνεται το βιβλίο ανοικτό(!!!) και χωρίς να χρειάζεται να σκιαγραφηθούν μόνο, χωρίς άλλη εμβάθυνση, οι χαρακτήρες.

Μπορεί το The Turn of the Screw να ανήκει στο ξεπερασμένο genre των ghost stories, όμως η απλή ανάγνωσή του ξεχωρίζει κατά πολύ πάνω από οποιαδήποτε ταινία μυστηρίου και πάνω από οποιοδήποτε βιβλίο που σκοπό έχει την ανάγνωσή του από επαγγελματίες. Γιατί το Turn of the Screw είναι απλώς ένα μικρό αριστούργημα γραμμένο για τον καθημερινό αναγνώστη, παρόλο που η τελική του ανάλυση χρειάζεται αποδομήσεις επί αποδομήσεων από τους επαγγελματίες κριτικούς. Όμως σίγουρα αυτοί δεν ήταν στο μυαλό του Henry James όταν το έγραφε…

Advertisements

~ από basileios στο Ιουνίου 14, 2010.

10 Σχόλια to “‘The Turn of the Screw’, Henry James”

  1. Γιαυτό μ’ αρέσει ο Κίπλινγκ, που λες…

  2. αγαπητε δυτη, (ακολουθει ομολογια ντροπης και αίσχους):

    δεν εχω διαβασει κιπλινγκ…

  3. αααααα… εμ αυτά έχει ο μεταμοντερνισμός! 😉 (δεν σε είδα στη σχετική συζήτηση περί Πύντσον!)

  4. guilty as charged…. προτεινε μου καποιο τωρα που ειμαι ζεστος…

    Την ειδα την συζητηση αλλα σε ‘πρχωρημενο’ σημειο και λογω εσωτερικών συνθηκων δε συμμετειχα…

  5. Α, εχμ, προτείνω οποιαδήποτε συλλογή διηγημάτων. Στα ελληνικά, οι δύο τόμοι της Άγρας είναι πολύ καλοί (μεταφράσεις Κοσμά Πολίτη), στα αγγλικά μια πολύ ωραία επιλογή είναι αυτή: http://www.amazon.ca/Mark-Beast-Other-Fantastical-Ta/dp/0575077913/ref=sr_1_86?ie=UTF8&s=books&qid=1276507758&sr=1-86

    Θα με θυμηθείς, νομίζω!

  6. κατεβασα το The Phantom ‘Rickshaw and other ghost stories…(http://www.amazon.co.uk/Phantom-Rickshaw-Other-Ghost-Stories/dp/1592243177) θενξ!

  7. Αν θυμάμαι καλά, είναι κάπως πρωτόλεια αλλά δεν πειράζει. Ελπίζω να τα απολαύσεις και να μη με κυνηγάς διαδικτυακά…

    (παρεμπιφτού, η συζήτηση περί Πύντσον και μεταμοντερνισμού δικαιούται να αναζωπυρωθεί ανά πάσα στιγμή, και νομίζω είσαι ο κατά τεκμήριο ειδικότερος) 🙂

  8. η ‘περιπτωση Πιντσον’ ειναι εντελως διαφορετικη από τον υπόλοιπο μεταμοντερνισμο… Αν θελεις ειναι λίγο σαν τον Πικασό που ενώ ‘το είχε’ το χερι στην νατουραλιστική ζωγραφική επέλεγε να σωγραφίζει μη-νατουραλιστικα.

    ομως μια συζητηση γενικότερη περι μεταμοντερνιστων (και ξεπερασμενων ορίων αν θέλεις) ίσως θα μπορούσε να γίνει (αν και δε ξερω τι αποτελεσμα θα ειχε πλην του εντελώς θεωρητικού…)

  9. […] ‘The turn of the Screw’, Henry James. Το διάβασα τρεις φορές μέσα σε ένα μήνα. Ένα μεταμοντέρνο – πριν την ώρα του – αφήγημα που αξίζει να το δέχεσαι σε μικρές δόσεις. […]

  10. […] την συγκρίνω νοητικά με το Rings of Saturn του Sebald και με το Turn of the Screw τα οποία αν και συγγενή ως ένα σημείο είναι πολύ πιο […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: