‘Don’t Sleep, There Are Snakes’, Daniel Everett

Δεν είναι το απλούστερο δυνατό να φανταστεί κανείς πως ήταν η ζωή του ανθρώπου πριν από την γεωργική επανάσταση. Η απλή παράθεση στοιχείων για την ζωή του κυνηγού / τροφοσυλλέκτη ακούγεται σαν μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας διαβασμένο από μια απόσταση ασφαλείας, μια που ο σύγχρονος άνθρωπος βρίσκεται πολλά επίπεδα μακριά από μια ζωή στην οποία κυριαρχεί η αδάμαστη αγριότητα της φύσης μες στην οποία η καθημερινότητα του ανθρώπου είναι τόσο διαφορετική – που πραγματικά φτάνει να αναρωτιέται κανείς αν οι άνθρωποι αυτοί ανήκουν όντως στο γένος του Homo Sapiens και όχι σε κάποιον πρόγονό του. Κι όμως, όσο περίεργο κι αν ακούγεται, τα 9/10 της ιστορίας του Homo Sapiens βρίσκονται σε αυτήν την μορφή σ’ αυτόν τον ‘πολιτισμό’ και σ’ αυτόν τον σκληρό τρόπο ζωής. Τόσο σκληρό που η βραδινή ευχή δεν είναι το ‘καληνύχτα’ μα το πολλά υποσχόμενο ‘μη κοιμάσαι, υπάρχουν φίδια’.

Η μελέτη των απομονωμένων φυλών του Αμαζονίου τελικά είναι λίγο σοκαριστική μια που εκείνη η εποχή του Homo Sapiens δεν είναι τόσο μακρινή και βρίσκεται ανάμεσά μας, ανάμεσα στο ίντερνετ, τα φάρμακα και την πολυεπίπεδη έκφραση μέσα από την γλώσσα. Ο Daniel Everett πήγε στους Piraha – για τους οποίους είναι γραμμένο το βιβλίο – σαν ιεαραπόστολος στην δεκαετία του εβδομήντα για να μεταφράσει την βίβλο στην γλώσσα τους (!!!) και κατέληξε δυο δεκαετίες αργότερα σαν (άθεος) γλωσσολόγος που έφερε στην γλωσσολογία μια περίπτωση – και μια εξήγηση γι’ αυτήν η οποία φαίνεται να μην στέκεται στον πλαίσιο του γλωσσολογικού παραδείγματος που στηρίζεται στην Universal Grammar του Chomsky. Βλέπετε η γλώσσα – ή καλύτερα ο πολιτισμός – των Piraha δεν έχει αριθμούς, δεν έχει αριστερά / δεξιά (αλλά όλες οι κατευθύνσεις ορίζονται με απόλυτο τρόπο με βάση το ποτάμι πλάι στο οποίο ζουν), δεν έχει λέξεις για τα χρώματα (τα χρώματα ορίζονται περιφραστικά από άλλα αντικείμενα με κοινό χρώμα). Δεν έχει (κατά πάσα πιθανότητα) προτάσεις αναδρομής (recursion) που είναι απαραίτητες για την Universal Grammar. Και ο πολιτισμός τους δεν έχει μύθους δημιουργίας και δεν έχει έννοιες παρελθόντος ή μέλλοντος μια που οι Piraha σαν απόλυτοι εμπειριστές ζουν μόνο στο σήμερα και το τώρα. Γι’ αυτό ίσως και μες στην σκληρότητα και την δυσκολία της ζωής τους φαίνονται πολύ πιο ευτυχισμένοι από εμάς (κάποιος μελέτησε πόσο περισσότερο χαμογελούν από ‘εμάς’).

Δεν είμαι γλωσσολόγος και δεν μπορώ να έχω άποψη για το κατά πόσο η ανάλυση και η εξήγηση του Everett για την γλώσσα των Piraha είναι σωστή. Όμως διαβάζοντας το βιβλίο κάπου μου φάνηκε πως η Chomskιανή Universal Grammar – που αγνοεί εντελώς τους πολιτισμικούς παράγοντες πάνω στην γλώσσα – είναι σαν μια ‘κυκλική μορφή της ανθρωπικής αρχής, δηλαδή σαν το αντίστοιχο του ‘το σύμπαν «δημιουργήθηκε» με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί να έχει κάποια στιγμή επάνω του ζωή’ μεταφρασμένο σε ‘ο άνθρωπος «δημιουργήθηκε” με τέτοιο τρόπο ώστε κάποια στιγμή να αναπτύξει γλωσσική επικοινωνία’. (Πάντα πίστευα πάντως πως η ανθρωπική αρχή στην ισχυρή μορφή της είναι μια αναπόδεικτη υπερβολή και στην ασθενή μορφή της σαν μια ψιλο-άχρηστη αυταπόδεικτη φράση).

Το πόσο τελικά οι πολιτισμικοί παράγοντες επηρεάζουν την γλώσσα (την σύνταξη και την ανάπτυξή της) όπως αναφέρεται στο βιβλίο είναι ένα θέμα που με έβαλε σε αρκετές σκέψεις. Τόσο γιατί η βασική θέση του ότι δεν είναι η Universal Grammar έμφυτη αλλά η ανθρώπινη δυνατότητα για λογική / επαγωγική σκέψη που οδηγεί στην γλώσσα μου ακούγεται εξαιρετικά πιθανή, όσο και γιατί αρχίζω να αντιλαμβάνομαι πως τελικά όλοι οι ανθρώπινοι πολιτισμοί του σήμερα όσο διαφορετικοί και αν είναι έχουν υποστεί μια πρώτη ‘παγκοσμιοποίηση’ μέσα από την γεωργική επανάσταση και την εξάπλωσή της ώστε τελικά πολλά πράγματα να πιστεύουμε πως είναι προφανή, χωρίς τελικά να είναι.

Advertisements

~ από basileios στο Αύγουστος 9, 2010.

2 Σχόλια to “‘Don’t Sleep, There Are Snakes’, Daniel Everett”

  1. Goustaro. Αλλά ακόμη να σου επιστρέψω το βιβλίο του Chomsky γιατι τοχω κρατήσει σαν Βίβλο (εφόσον είναι αριστερος για μένα είναι ευαγγελιογράφος όπως ο Marx). Μου το χάλασες τώρα. Ελα, θα σου επιστρέψω την Universal Grammar τωρα. Τώρα.

  2. XAXA! και ελεγα που εχει παει το βιβλίο του Πινκερ (το language instict δεν λες;;;)! Κράτα το σε μονιμο δανειο, γιατί το εχω και σε e-book πλεον για το ipad. 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: