«Agapē Agape», William Gaddis

Ίσως τελικά ο άνθρωπος να είναι έμφυτα καλός. Δεκάδες είναι οι άνθρωποι που καθημερινά μαθαίνουν πως έχουν ένα περιορισμένο διάστημα για να ζήσουν και όμως επι το πλείστον δεν ασχολόύνται με πράξης εκδίκησης μα περισσότερο με πράξεις συγχώρεσης και ‘τελείωσης’ της ζωής τους.Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Dennis Potter που ενώ μιλά ευθέως για την απέχθειά του για τον Rupert Murdoch, περνά τις τελευταίες του ώρες γράφοντας και όχι εκδικούμενος. Και αυτό είναι αποτέλεσμα που δεν έχει τελικά σχέση με τον φόβο. Αλλά με κάτι πολύ βαθύτερο που αναδύεται από την ανθρώπινη σκέψη (δεν θέλω να πω ψυχή) αυτές τις τελευταίες ώρες της ενόρασης.

Η τελείωση και η ενόραση του William Gaddis συμβαίνει στο πλαίσιο του Agapē Agape, ενός βιβλίου που μπορεί να μην είναι ακριβώς αυτοβιογραφικό όμως – με τον δικό του άναρχο τρόπο – εκφράζει τις τελευταίες σκέψεις ενός μεγάλου συγγραφέα που προσπαθεί να κλείσει ό,τι είχε αφήσει ανοιχτό.

Και αυτό που είχε αφήσει ανοιχτό πάνω από όλα ο Gaddis ήταν το Recognitions, που μπορεί να είχε γράψει 50 χρόνια πριν το Agapē Agape όμως είναι προφανές πως ακόμη τον ‘ενοχλούσε’. Οι προβληματισμοί του Gaddis στα Recoginitions αφορούσαν στην σχέση του καλλιτέχνη στον σύγχρονο κόσμο της αντιγραφής και της πλαστογραφίας, όπου τίποτε δεν είναι αυθεντικό καθως και με τις ‘προοπτικές’ των παλαιότερων έργων τέχνης πάνω στον σημερινό κόσμο των αντιγραφών. Στο Agapē Agape ο Gaddis πηγαίνει λίγο παραπάνω και ‘ορίζει’ σαν την ρίζα του κακού για την τέχνη την ανάπτυξη του μηχανικού πιάνου στα τέλη του 19ου αιώνα που σηματοδοτούν την αρχή της ‘αντιγραφής’ στην τέχνη. Σε ένα παραλληρημα επιθανάτιο ο ήρωας του Agapē Agape προσπαθεί να ορίσει με αγωνία την θέση του καλλιτέχνη σ’ αυτόν τον σύγχρονο κόσμο – χωρίς στην ουσία να τα καταφέρνει. Αυτό ακριβώς είναι και η ανθρώπινη αγωνία του τέλους που ξεχειλίζει από το Agapē Agape αλλά και από τον ίδιο τον Gaddis. Σαν άλλος Βιργίλιος (ή Μπροχ) μιλά για τον καλλιτέχνη σαν να μην είναι τελικά σημαντικός σαν το μόνο σημαντικό τελικά να είναι… το μηχανικό πιάνο.

Στο JR ο Gaddis είχε μαζέψει όλες(;) τις φωνές που αποτελούν την σύγχρονη Αμερική, μπερδεύοντάς τες σε ένα σύνολο που συγχέει ακόμη και τον πιο προσεκτικό αναγνώστη. Στο Agapē Agape όμως ο Gaddis επιλέγει μια φωνή, την δικιά του, η οποία μπορεί μεν να μπερδεύεται στο συνειρμικό πλαίσίο όλων όσων πρέπει να σκέφτεται και να νιώθει ένας άνθρωπος που πλησιάζει το τέλος του, όμως τελικά η φωνή του είναι πολύ καθαρή.

Μπορεί ίσως τμήματα της σκέψης του Gaddis να μην είναι καινούρια, να είναι ίσως ακόμη και μια μορφή επαναδιατύπωσης του The Work of Art in the Age of Mechanical Reproduction, του Walter Benjamin – ο οποίος μάλιστα αναφέρεται και στο βιβλίο σε έναν διάλογο με τον Johan Huizinga – αλλά ακόμη και έτσι το βιβλίο είναι πολύ ξεχωριστό και είναι φτιαγμένο για να το απολαμβάνει ο αναγνώστης σε πολύ μικρές γνώσεις, σαν ακριβό απόσταγμα. Είναι όμως πραγματικά θλιβερό να βλέπεις έναν κολοσό σαν τον Gaddis να κλείνει ένα έργο κλεινοντας την ζωή του με τόση απαισιοδοξία. Και για την τέχνη μα και για την φύση του ίδιου του ανθρώπου.

Κλέινοντας την τελευταία σελίδα το βιβλίο περιμένει να ξαναδιαβαστεί…

Advertisements

~ από basileios στο Οκτώβριος 14, 2010.

5 Σχόλια to “«Agapē Agape», William Gaddis”

  1. Ένας εντελώς άγνωστος στη χώρα μας, σπουδαίος συγγραφέας… και αδικαιολόγητα αγνοημένος από μεγαλοεκδότες όπως ο Καστανιώτης. Γιατί άραγε; Γιατί εκδίδεται ο Πίντσον (παρά τον όγκο των βιβλίων του και τις δυσκολίες της μετάφρασής του κι αυτός) ή ο Σελίν , πολύ σπουδαίοι κι αυτοί αλλά ακόμα, πιο πρόσφατα, και η Μάντελ (!!!!) με το δίτομο έργο της…

  2. ή ο Μπαρθ;

  3. κάποια πράγματα δυστυχώς είναι αυτονότηα γιατί (δεν) συμβαίνουν. όμως ειδικά για τον gaddis να μη ξεχνάμε πως ακόμη και στην αμερίκή ήταν παραγνωρισμένος. μόλις στην δεκαετία του 90 ανέβηκε η φήμη του (και αυτό χάρις στο ιντερνετ και την gaddis list η οποία εξακολουθεί να είναι σοβαρή λίστα…).

    πάντως αιωρείται μια φήμη πως θα μεταφραστεί το the recognitions…

  4. Θα ήθελα να σου κάνω μια ερώτηση.
    Πως πιστεύεις ότι ταιριάζει το να γράφει κάποιος τα έργα του σε μια γλώσσα (π.χ. ελληνικά) και το 99% των έργων που αυτός διαβάζει και θεωρεί σημαντικά να είναι γραμμένα σε άλλη γλώσσα (π.χ. αγγλικα);

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: