‘Freedom’, Jonathan Franzen

Τι ακριβώς είναι αυτό που κάνει ένα βιβλίο αριστούργηματικό; Υπάρχουν αντικειμενικά κριτήρια που να μπορούν να ορίσουν το σημείο στο οποίο ένα βιβλίο παύει να είναι απλά ‘καλό’ και ξεπερνά ένα όριο που το τοποθετεί σε μια εντελώς διαφορετική κλάση βιβλίων – τα οποία ουσιαστικά θεωρούνται παράδειγμα προς μίμηση προς όλα τα υπόλοιπα; Ή μήπως τελικά ακόμη και η έννοια του αριστουργήματος σχετίζεται απλώς με την δημοφιλία του – σε ένα εύρος χρόνου σ’ αυτή την περίπτωση – σαν το μόνο αντικειμενικό κριτήριο που μπορεί απόλυτα να μετρηθεί πάνω σ’ ένα βιβλίο.

Βρίσκομαι, θεωρώ, στην ευνοϊκή θέση του να μην είμαι ‘κριτικός λογοτεχνίας’ και να μην με ενδιαφέρουν οι απόλυτες μετρήσεις και κρίσεις. Χρησιμοποιώντας την φράση του Eliot από το Sacred Wood:

The ordinary intelligence is good only for certain classes of objects; a brilliant man of science, if he is interested in poetry at all, may conceive grotesque judgements: like one poet because he reminds him of himself, or another because he expresses emotions which he admires; he may use art, in fact, as the outlet for the egotism which is suppresed in his own speciality.

…μπορώ να πω πως δεν είμαι άλλο από ένας ‘λογοτεχνικός εγωιστής’ που απλώς σημειώνει όλα όσα ταιριάζουν στην δική του ιδιοσυγκρασία χωρίς να ασχολείται με τίποτε παραπάνω, μόνο και μόνο γιατί ‘έτσι μου αρέσει’.

Όλη η συζήτηση που έγινε φέτος σχετικά με το Freedom του Jonathan Franzen όμως ουσιαστικά αναδεικνύει αυτά τα πλοκάμια του λογοτεχνικού εγωισμού ανάμεσα και στους ‘επαγγελματίες’ και τους ‘ειδικούς’ της λογοτεχνίας που τελικά δεν μπόρεσαν να πάρουν μια κοινή θέση για το αν τελικά το Freedom είναι ένα αριστουργηματικό ή απλώς ένα καλό βιβλίο (γιατί η όλη κόντρα και συζήτηση των τελευταίων μηνών εστιάζεται μονάχα σ’ αυτήν την διαφορά). Τελικά ίσως όμως αυτός ο λογοτεχνικός εγωισμός να είναι υγιής, φτάνει όμως να έχουμε την δύναμη να μπορούμε να τον καταλάβουμε ως τέτοιον.

Για εμένα το Freedom είναι τελικά απλώς ένα καλό βιβλίο. Μου έλειψε από αυτό η στυλιστική καθαρότητα των Corrections, μου έλειψε η έννοια δυνατών χαρακτήρων που ξέρουν που πηγαίνουν και που δεν είναι έρμαια της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα. Μου έλειψε μια αίσθηση της πραγματικής ευτυχίας έστω σε ένα πρόσωπο του βιβλίου. Γιατί το τρομακτικό με το Freedom είναι πως όλη η ελευθερία – και η δυνατότητα φυγής – του σύγχρονου ανθρώπου μπορεί να δίνει ευκαιρίες αλλά δεν δίνει ευτυχία.

Με έναν παράδοξο τρόπο όμως δεν θα άλλαζα τίποτε σε αυτό το βιβλίο -από πλευράς πλοκής τουλάχιστον – για να το κάνω καλύτερο. Ακόμη και το ύφος της σαπουνόπερας που διαχέεται στο βιβλίο μπορεί να ενοχλεί αρκετά, σύντομα όμως νιώθεις πως ταιριάζει στην αφήγηση και στα πρόσωπα με μονοσήμαντο τρόπο. Η πλοκή του Freedom είναι αυτή που είναι γιατί έτσι ορίζεται από την θέληση και τις δυνάτότητες του συγγραφέα του και με έναν απόλυτο τρόπο καλείται ο αναγνώστης να κάνει ένα πνευματικό take it or leave it με έναν συγγραφικό – πια – εγωισμό που είναι νομίζω αξιοσημείωτος. Δηλαδή, για να το πως διαφορετικά, ο – ώριμος πια – Franzen φαίνεται – σε σύγκριση και με τα άλλα βιβλία του – πως έχει επιλέξει απόλυτα όλα τα στοιχεία του Freedom στα οποία οι διάφοροι κριτικοί – επαγγελματίες και μη – βρίσκουν ψεγάδια, κι αυτό τελικά μπορεί να μην χαρακτηρίζει το ίδιο το βιβλίο με απόλυτο τρόπο μα χαρακτηρίζει τον συγγραφέα.

Το bottom line είναι μονάχα ένα: διαβάστε το βιβλίο. Και αφήστε τον λογοτεχνικό εγωισμό σας να έχει άποψη. Thats what freedom is all about…

Advertisements

~ από basileios στο Δεκέμβριος 14, 2010.

Ένα Σχόλιο to “‘Freedom’, Jonathan Franzen”

  1. ότι καλύτερο έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια, σκέφτομαι συνεχώς αυτή την οικογένεια, είναι τόσο οικεία, τόσο τίμια ανθρώπινη…νομίζω ότι το freedom είναι ένα τεράστιο βιβλίο, που θα διαβάζεται τις επόμενες δεκαετίες, εγώ σκέφτομαι να το ξαναρχίσω μία βδομάδα που το τέλειωσα για να καταλάβω καλύτερα τ αγγλικά που έχασα με την πρώτη ανάγνωση. μοναδικό έργο!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: