‘Bandits’, Eric Hobsbawm

‘Αλίμονο στίς χώρες που χρειάζονται ήρωες’ γράφει ο Μπέρτολ Μπρέχτ κι η φράση αυτή εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο την μαρξιστική άποψη για την ιστορία, που δεν στηρίζεται σε πρόσωπα και ‘ήρωες’ μα στην συλλογική δύναμη της ‘κρίσιμης μάζας’ του λαού. Στο πλαίσιο αυτό οι ‘ληστές’ σαν πρόσωπα κοινωνικής αναταραχής – και εκτός του χαρακτηρα της καθαρά παράνομης δραστηριότητας – εμφανίζονται σαν στοιχεία που φαίνονται να αντιβαίνουν αυτόν τον κανόνα της απουσίας των προσώπων. Ή μηπως όχι;

O Eric Hobsbawm σαν μαρξιστής ιστορικός και ιστοριογράφος αναλύει με λεπτομέρειες στο ‘Bandits’ το ιστορικό ζήτημα των ‘ληστών’ ως κοινωνικών ηρώων, οριοθετεί αυστηρά το κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο είναι δυνατό να υπάρξουν και καταρρίπτει την σημασία τους σαν όργανα ουσιαστικής κοινωνικής αναταραχής. Οι λήσταρχοι του Hobsbawm είναι μοναχικες σιλουέτες που ζουν στον θρύλο και την φαντασία του λαού – κάποιες φορές όπως π.χ. ο Robιn Hood πολλούς αιώνες μακριά από την – όποια – ιστορική παρουσία τους – χωρίς να έχουν μεγάλη σχέση με την ουσιαστική επαναστατική πραγματικότητα.

Δεν είμαι ειδικός για να μπορέσω να αποφασίσω για την ορθότητα των επιχειρημάτων όμως δεν μπορούσα διαβάζοντας το βιβλίο να μην παραλληλίσω τις κοινωνικές επανάσταση με την επιστημονικές, όπου και εμφανίζεται το περίεργο φαινόμενο δύο – τουλάχιστον – από τις μεγαλύτερες επιστημονικές επαναστάσεις να προέρχονται από την αρχική επίδραση δύο προσώπων που θα άνηκαν στην ευρύτερη κατηγορία των bandits (μιλώ φυσικά για τον Νεύτωνα και τον Einstein οι οποίοι και οι δύο βρισκόταν αρχικά εκτός κοινωνικού πλαισίου της εκάστοτε επιστήμης τους, αλλά κατάφεραν να εξαπλώσουν τις ιδέες τους στην πλειονότητα της επιστημονικής κοινότητας). Αυτός ο παραλληλισμός και το παράδειγμα δεν ξέρω τι ακριβώς μπορεί να σημαίνει για την γενικότερη έννοια των ληστών στο πλαίσιο της θέσης του Hobsbawm όμως υποψιάζομαι πως ορίζει την παλιότερη λειτουργία της επιστήμης σαν σε ένα καθαρά φεουδαρχικό – ιδεολογικά – περιβάλλον που επιτρέπει την ανάπτυξη των Ληστών. Η σημερινή Big Science όμως, το αντίστοιχο του καπιταλισμού, κάνει αυτή την ανάπτυξη αδύνατη. Το πόσο αυτό αποτελεί παράγοντα τροχοπέδης για τις επιστημονικές επαναστάσεις είναι για μένα τουλάχιστον ζήτημα ανοιχτό.

Advertisements

~ από basileios στο Φεβρουαρίου 28, 2011.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: