Heidegger Was A Nazi Beggar Who Could Think You Under The Table

Έχω τεράστιο θέμα με τον Heidegger. Το ‘σύντομο’ επεισόδιο του ναζισμού στη ζωή του, συνοδευόμενο από την υπόλοιπη ζωή του στην οποία ήταν εντελώς αμετανόητος γι΄αυτή την πολιτική του στάση με απωθούσαν απ’ το να ασχοληθώ σοβαρά μαζί του. Ο Heidegger ήταν απλά ένας κακός, μοχθηρός, αχάριστος άνθρωπος ο οποίος could think you under the table. Και γω απλά με καθάρματα, ναζιστές και παλιανθρώπους δεν ήθελα ποτέ να είχα σχέση. [1]

Όμως εδώ δεν μιλάμε για οποιονδήποτε. Μιλάμε για τον Martin Heidegger. Ένα από τα κορυφαία μυαλά του 20ου αιώνα, ένα πρόσωπο δηλαδή που ακόμη κι αν δεν το θέλεις, συναντάς το όνομά του συνέχεια, είτε διαβάζεις για υπαρξισμό, για μεταφυσική, για χρόνο, για επιστημολογία… Ένα πρόσωπο που η σκέψη του, ακόμα και απόσταση σε ιντριγκάρει και που το γαϊτανάκι γύρω απ΄τον ίδιο και τα κείμενά του φτάνει κάποιες στιγμές τόσο κοντά σ’ αυτόν που είναι μάλλον αδύνατο να μην νιώσεις την έλξη να τον διβαάσεις. Έστω και αποσπασματικά. Πως λοιπόν μπορείς να συμβιβάσεις αυτήν την ‘ανάγκη’ να δεις τον Heidegger από πιο κοντά, με το πρόσωπο του αμετανόητου ναζιστή που βρίσκεται από πίσω; [2]

Για χρόνια με απασχολούσε αυτό το θέμα ώσπου πριν λίγο καιρό αντιλήφθηκα πως τελικά μπορούσα να βρω μια δικαιολογία για να ξεκινήσω να διαβάζω Heidegger: Ο Heidegger σαν ίσως ο πιο αντιπροσωπευτικός φιλόσοφος του 20ου αιώνα εκφράζει ακόμα και μέσα από την απεχθή πολιτική του στάση ένα φαινόμενο του ανθρώπου του 20ου αιώνα το οποίο μπορεί να το κατακρίνουμε, όμως είναι τμήμα της ψυχοσύνθεσης όλων μας. Χωρίς φυσικά να μπορώ να το τεκμηριώσω με λεπτομέρειες αυτή τη στιγμή βρίσκω την φιλοσοφία του εθνικοσοσιαλισμού βαθύτατα συνδεδεμένη με την εξέλιξη των σύγχρονων κοινωνιών/εθνών του 20ου αιώνα αλλά και μια συνέχεια στην παλιότερη (και ίσως 100% ανθρώπινη) σαδιστική στάση απέναντι σ’ οτιδήποτε δεν ανήκει στην ‘ομάδα’ μας. Με όποιο τρόπο και να το σκεφτεί κανείς είναι λίγο σαν ένας ναζιστής να υπάρχει σε τμήματα μέσα σε όλους μας, και απλά χρειάζονται οι κατάλληλες συνθήκες για να βγει προς τα έξω (μέσα στην οικογένειά μας, στον χώρο εργασίας μας, στους φίλους μας, στα σόσιαλ μήντια, στον μετανάστη της περιοχής μας). Και μπορεί αυτό να είναι a posteriori κάπως προφανές όμως αυτό που δεν είναι τόσο απλό είναι πως και μόνο αυτή η σκέψη έχει πολλές επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντιμετωπίζει κανείς τον ναζισμό. Όχι απλά σαν ένα ‘ιστορικό λάθος’ αλλά σαν μια προειδοποίηση για το που είναι ικανός να φτάσει ο σημερινός δυτικός άνθρωπος. [3]

Φυσικά αυτό δεν δρα σαν ελαφρυντικό για οποιονδήποτε ναζιστή, και δεν δρα σαν ελαφρυντικό για τον Heidegger. Απλά οι συνθήκες ήταν τέτοιες στην Γερμανία της εποχής που ο ναζιστής που είχε μέσα του βγήκε στην επιφάνεια και που τελικά ίσως η αμετανοησία του στα επόμενα χρόνια να ήταν μια πιο ακέραια στάση από άλλων (π.χ. von Braun) η οποία με την σειρά της ίσως να εκφράζει ακόμα και έτσι πως ο ναζιστής που έχουμε μέσα μας ποτέ δεν πεθαίνει (ακόμη κι αν τον απαρνιόμαστε προφορικα). Αυτή και μόνο η διαπίστωση είναι τραγική και είναι μάλλον κάτι που προσπαθώ και γω ο ίδιος να διώξω σαν ψεύτικο, σαν κάτι που δεν ισχύει – αλλά τότε κοιτάζω γύρω μου. Και τρομάζω ακόμη περισσότερο. Κι αν τελικά πιστεύω πως μπορώ να νικήσω αυτόν τον τρόμο κι αυτήν την τρομακτική ύπαρξη αγνοοώντας την, τότε κάνω ίσως χειρότερο σφάλμα από το να διαβάσω ένα φιλοσοφικό κείμενο ενός κατά βάθος και στην επιφάνεια ναζιστή.

Μου φτάνει κάτι τέτοιο για να διαβάσω Heidegger; Δεν ξέρω. Ίσως να είναι μια ψυχαναγκαστική δικαιολόγηση η οποία λίγο έχει να κάνει με τον ίδιο τον Heidegger και ίσως να έχει να κάνει με μένα. Το πόσο αυτή δικαιολόγηση ήταν αρκετή για να βγάλει την απέχθειά μου αυτή προς εκείνον είναι κάτι που κι εγώ δεν γνωρίζω ακόμα. Για την ώρα κατέβασα το Being and Time στο ipad. Κι αυτό είναι μια αρχή.

[1] το ότι δεν είχα αντίστοιχο πρόβλημα με τον Sartre για παράδειγμα, τον οποίο διάβασα αρκετά στα καλοκαίρια της νιότης μου – μα που πλέον δεν θα τον διάβαζα ούτε από μακριά – νομίζω πρέπει να αναζητηθεί στα public relations του κομμουνισμού, που ειδικά στην Ευρωπαική σκέψη δούλεψαν εξαιρετικά.

[2] το ερώτημα δεν είναι μόνο θεωρητικό. Το όριο στο οποίο η πολιτική άποψη του άλλου είναι ικανή να μας αποτρέψει από το να μελετήσουμε το έργο και την υπόλοιπη σκέψη του (που μπορεί να μην έχει να κάνει με την πολιτική) είναι μάλλον καίριο την σημερινή εποχή πόλωσης που ζούμε – όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και παγκόσμια.

[3] την στιγμή που γράφω αυτές τις λέξεις η χρυσή αυγή βγαίνει σε δημοσκόπηση τρίτο κόμμα και η αντιμετώπισή της από την σύγχρονη ελληνική κοινωνία είναι μια που δεν έχει ακόμη αντιληφθεί ούτε που είναι ικανή να να φτάσει, και ούτε και πως μπορεί να αντιμετωπιστεί. Η πόλωση σ’ αυτό το σημείο δεν έχει θέση και πρόκειται να έχει το εντελώς ανάποδο αποτέλεσμα. Όπως έχω ξαναπεί η χρυσή αυγή είναι αυτή τη στιγμή το μόνο κόμμα που πουλάει ιδεολογία σε μια γεννια παιδιών που χαρακτηρίζονται από την έλλειψη ιδεολογίας – και την στιγμή που τα υπόλοιπα κόμματα πουλάνε υποσχέσεις και μιλάνε για χρήματα, μνημόνια, κεφάλαια, ευρώ. Η εξέλιξη αν αφεθεί έτσι απλά για μένα θα είναι η χειρότερη δυνατή.

Advertisements

~ από basileios στο Σεπτεμβρίου 7, 2012.

2 Σχόλια to “Heidegger Was A Nazi Beggar Who Could Think You Under The Table”

  1. Δυστυχώς και οι απαντήσεις που έδωσε στον Μαρκούζε ο Χάιντεγκερ (στη μεταξύ τους αλληλογραφία την περίοδο 1947-1948) για τη συστράτευση του με το ναζισμό είναι το λιγότερο εξοργιστικές.
    http://www.marcuse.org/herbert/pubs/40spubs/47MarcuseHeidegger.htm

  2. και η συνεντευξη στο spiegel… τα ιδια και χειροτερα http://web.ics.purdue.edu/~other1/Heidegger%20Der%20Spiegel.pdf

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: