‘Ο Γενναίος Τηλέμαχος’, Αλέξανδρος Κοτζιάς

Είναι μάλλον αδύνατον να διαβάσεις σήμερα τον Γενναίο Τηλέμαχο χωρίς να αισθανθείς τις ρίζες για την σημερινή κατάσταση της κρίσης στην Ελλάδα. Ο Γενναίος Τηλέμαχος διαδραματίζεται στα πρώτα χρόνια μετά τον εμφύλιο, και μιλάει για κρίση, για διαφθορά, για το κύλισμα του ήρωα (ήρωα;;;) από την ιδεολογία στην απόλυτη υλιστική κατάρρευση. Είναι αδύνατο μέσα από το πρίσμα της σημερινής μας ιδεολογικής, πολιτικής, πολιτιστικής και – τελευταία – οικονομικής κρίσης να μην δεις τα σπέρματα που οδήγησαν ως εδώ.

I somehow beg to differ σ’ αυτήν την άποψη και σ’ αυτήν την οπτική γωνία του έργου το Κοτζιά.

Σίγουρα όταν διαβάζουμε ένα βιβλίο, ή όταν αντικρίζουμε ένα έργο τέχνης η οπτική μας γι’ αυτό είναι επηρεασμένη άμεσα και έμμεσα από την εποχή μας. Σίγουρα η ανάλυσή μας έχει στοιχεία που να οδηγούν σε συγκεκριμένες προοπτικές του έργου που αποδίδει με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο την θέση του στο πλαίσιο της συγκεκριμένης περιόδου που διανύουμε. Η ανάλυσή μας όμως πολλές φορές δεν παύει να είναι μια σκιά, μια πεπερασμένη διδιάστατη σιλουέτα. Ο William Gaddis γράφει στο αριστουργηματικό The Recognitions πως ο καλύτερος τρόπος για να ελέγξεις την πλαστότητα ενός έργου είναι να το βγάλεις απ΄ την εποχή της εύρεσης και της ανάλυσής του, και ουσιαστικά να διακρίνεις αργότερα να απομένει σταθερή η παλιά σιλουέτα (που κατασκευάστηκε επί τούτου) χωρίς το έργο να μπορεί να υπόκειται στην μεταβολή της προοπτικής του μέσα στον χρόνο.

Στον Γενναίο Τηλέμαχο λείπουν οι ντετερμινιστικές σχέσεις που να το συνδέουν με το σήμερα και αντίθετα με το Χαστουκόδενδρο που διαδραματίζεται σε περίπου την ίδια περίοδο η ντετερμινιστική σχέση είναι στο πλαίσιο της ανάπτυξης του βιβλίου (γιατί γράφτηκε σήμερα στο πλαίσιο της κρίσης και όχι 20 χρόνια νωρίτερα). Η ανάγνωση του Γενναίου Τηλεμαχου 3-4 χρόνια πριν δεν θα είχε καθόλου το ίδιο αποτέλεσμα στον αναγνώστη και η αλήθεια είναι πως θα αντιμετωπιζόταν σαν άλλο ένα ‘πολιτικό/ιστορικό’ μυθιστόρημα.

Μπορεί να είναι κι έτσι, όμως εγώ θα ήθελα να κάνω ένα βήμα πιο μακριά και να αντιμετωπίσω την ανάγνωσή του σαν μια κοινωνική άποψη του Κοτζιά που πλησιάζει να είναι τόσο μαύρη και καταθλιπτική όσο η μισανθρωπική και ξινή άποψη για τον άνθρωπο απ΄ τον Σελίν. Ο ‘άνθρωπος’ του Κοτζιά είναι μοχθηρός, κακός, εγωιστής, πανούργος και αυτοκαταστροφικός. Και μπορεί ο Γενναίος Τηλέμαχος να μην είναι αυτοβιογραφικός – όπως είναι κατά μέρος το Ταξίδι στην Άκρη της Νύχτας του Σελίν – όμως εγώ πραγματικά δεν μπορώ να μην διακρίνω αυτήν την εντελώς αρνητική άποψη του Κοτζιά για τον άνθρωπο και το κόσμο, εντελώς έξω από τις πολιτικές και τις ιστορικές συνθήκες της όποιας εποχής. Και στο πλαίσιο αυτού του αρνητισμού επανα-ορίζεται και η ανάγνωση της Φανταστικής Περιπέτειας που είναι αντίστοιχα αρνητική για τον λογοτεχνικό κόσμο.

Τουλάχιστον αυτή είναι η δικιά μου σκιά, η δικιά μου ταπεινή προοπτική για τον Γενναίο Τηλέμαχο. Συνέχεια στην ‘Απόπειρα’.

Advertisements

~ από basileios στο Φεβρουαρίου 4, 2013.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: