Περί Αναγνώσεων

Έτυχε σήμερα να με πιάσει το πατερναλιστικό μου, κάτι που δεν πολυσυνηθίζω και με ευγενικό (ή αγενή) τρόπο πρότεινα σε έναν νεαρό (23χρονο;) φίλο που ζητούσε να διαβάσει το Lookout Cartridge του McElroy για το οποίο έγραψα πρόσφατα εδώ, να μη το κάνει. Στο ερώτημα γιατί να μη τον διαβάσει ομολογώ δεν μπόρεσα να το εξηγήσω εύκολα όμως το gut feeling μου είναι πως ένας μέσος 23χρονος σήμερα ο οποίος θα ήθελε να ασχοληθεί με την λογοτεχνία δε θα πρέπει να διαβάσει McElroy. Ίσως ίσως δε θα πρεπε να διαβάσει ούτε Πύντσον, ούτε Γουάλας. Τουλάχιστον αν δεν έχει καθαρή συναίσθηση του τι διαβάζει.

Ναι, το ξέρω, οι μεταμοντέρνοι, και ειδικά ο Γουαλας τελευταία είναι μια μόδα σε λογοτεχνικούς (και μη) κύκλους είναι πολύ κουλ – να μη πω είναι το μαστ του χίπστερ. Αλλά μήπως έχουμε φτάσει σε σημείο να ασπαζόμαστε την σύγχρονη τέχνη (και σύγχρονη λογοτεχνία) για χάρη της κλασικής χωρίς να στηριζόμαστε καθόλου στις ρίζες της και να ασπαζόμαστε ένα βιβλίο μόνο και μόνο για την αίσθηση που δημιουργεί χωρίς να νιώθουμε τους Shoulders of giants που βρίσκονται από κάτω;

Οκ, ναι και γω στα 23 μου διάβασα Πύντσον και στα 24 μου διάβασα Γουαλας. Τώρα τι προσπαθώ να πω; Τίποτε, απλά και χωρίς να θέλω να περιαυτολογήσω στα 23 μου έτυχε να είχα διαβάσει πιο πριν σχεδόν όλη την κλασική ρώσσικη λογοτεχνία, να έχω πέσει με τα μούτρα στην βικτωριανή λογοτεχνία, να έχω διαβάσει πολλαπλές φορές Γερμανούς σαν Τόμας Μαν και να έχω καταλήξει ύστερα από όλα αυτά στο να διαβάσω 2-3 φορές τον Ulysses (1 φορά στα ελληνικά και 2 στα αγγλικα) και ο Ulysses ήταν τελικά που με οδήγησε στον Πύντσον και το περίεργο είναι πως ύστερα από 20 χρόνια ξαναγυρίζω στους κλασικούς και απορρίπτω πολλά από όσα σκεφτόμουν τα τελευταία 15 χρόνια για την μεταμοντέρνα λογοτεχνία (αλλά αυτά σε άλλο πόστ).

Τι ακριβώς προσπαθώ να πω εδω; Δεν ξέρω ακριβώς. Απλά νιώθω πολλούς νέους αναγνώστες που βιάζονται πολύ, σαν ένα ζωγράφο που πριν μάθει να τραβήξει δυο ίσιες γραμμές ξεκινά να φτιάχνει ‘συγχρονη τέχνη’. Ή σαν τον επιστήμονα που πιστεύει πως μπορεί να ασχοληθεί με την κβαντική θεωρία πεδίου χωρίς να καταλάβει την κλασική ηλεκτροδυναμική. Ίσως να φταίει η ηλικία μου – ίσως και η ιδιοσυγκρασία μου – που μου λέει πως αυτό δεν είναι καθόλου σωστό. Πως χρειάζεται να νιώσεις το κλασικό πρώτα για να μπορέσεις να το σπάσεις (σαν αναγνώστης και σαν συγγραφέας) για να φτάσεις στο μεταμοντέρνο.

Ο 22χρονος αναγνώστης λοιπόν δε πρέπει να διαβάσει Wallace; Να διαβάσει, αλλά να γνωρίζει έστω και εγκυκλοπαιδικά πάνω από όλα όλο το κλασικό υπόβαθρο που βρίσκεται από πίσω, όλους τους Ντοστογιέβσκη, Τολστόι, Χενρυ Τζειμς, Χενρυ Μιλλερ, Μελβιλ, Μαν και Μπροχ και Τζους και Ναμπόκοφ πάνω στους οποίους στηρίζεται όλο το σημερινό μυθιστορηματικό κατασκεύασμα με τρόπο που δεν είναι τόσο απλός μα και που η απουσία του στερεί αναγνωστικής απόλαυσης στην ανάγνωση σχεδόν οποιουδήποτε σύγχρονου έργου σαν το Gravity’s Rainbow ή το Infinite Jest ή το Lookout Cartridge. Μ’ αυτό στο μυαλό ας διαβάσει. Κι ας προετοιμαστεί να το ξαναδιαβάσει αργότερα…

Advertisements

~ από basileios στο Φεβρουαρίου 11, 2013.

13 Σχόλια to “Περί Αναγνώσεων”

  1. θα συμφωνούσα, βιβλιοσυνάδελφε.
    Κάθε ανάγνωσμα θέλει την ηλικιακή και αναγνωστική-του ετοιμότητα,
    θέλει προηγούμενα θεμέλια, θέλει προαπαιτούμενα…
    Καλή εβδομάδα

  2. Yep.

  3. Aπόλυτα μαζί σας.
    Έχω κι εγώ παρατηρήσει ότι πολλοί νέοι αναγνώστες, παρά τις καλές προθέσεις τους, θέλουν ως δια μαγείας να φτάσουν στο σήμερα της βιβλιοπαραγωγής -μη σας πω στο αύριο- χωρίς να πατάνε καθόλου στο χτες, θεωρώντας το εντελώς ξεπερασμένο.

    Eννοείται ότι συμφωνώ (και) με τον Φώτιο του Βιβλιοκαφέ.

    ΑΓΓΕΛΙΚΗ

  4. Συμφωνώ με όσα λες. Αλλά έχω και την εξής παρατήρηση: όταν ήμουν 17-18 και πήγα να δανειστώ την Ασκητική του Καζαντζάκη ο βιβλιοθηκονόμος μου είπε (και σωστά) άστο κοπελίτσα, δεν είναι για σένα. Είχα εξοργιστεί τόσο πολύ! Είναι αρκετά πατερναλιστικό όλο αυτό. Σε όποιον και να πούμε μη διαβάζεις ακόμη αυτό, με το δίκιο του/της θα απαντήσει «Τι λες ρε θεία;» Οπότε απλώς λέμε τη γνώμη μας και ας αφήσουμε τον κόσμο να διαβάζει ό,τι θέλει…

  5. Πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτηση.Το θέμα είναι πως μπορούμε να ξέρουμε αν είμαστε έτοιμοι για να αντιμετωπίσουμε ένα βιβλίο.Με τι κριτήρια θα αποφασίσουμε;Θα βασιστούμε σε μια διαισθητική επιλογή της κατάλληλης στιγμής;Θα αποκλείσουμε εξαρχής μια κατηγορία μυθιστορημάτων που είναι ακατάλληλα προς ανάγνωση;Ένας φίλος υποστήριζε πως το βάθος της ρωσικής κλασικής λογοτεχνίας, η εντελώς διαφορετική άποψη περί λογοτεχνίας του λατινοαμερικάνικου boom και τα πετράδια στο στέμμα του μοντερνισμού(Τζόυς,Προυστ,Γουλφ) είναι απαγορευμένα για κάποιον κάτω των 25 ετών, ανεξάρτητα με την εμπειρία του ως αναγνώστη.Μήπως όμως η ετοιμότητα για τη μέγιστη κατανόηση και απόλαυση ενός βιβλίου έρχεται μέσα από την τριβή με «δύσκολα» έργα;;

    • τεινω να συμφωνησω με την τελευταία πρόταση, όμως δεν θα χρησιμοποιούσα την λέξη ‘κατανόηση’. Ναμποκοφικός γαρ πιστεύω σε μια άλλου είδους επαφή με το κείμενο που δεν χρειάζεται την ‘απόλυτη’ ή την μέγιστη κατανόηση. αλλά κι αυτά σε άλλο πόστ… σίγουρα η ‘δημιουργική ανάγνωση΄ όμως χρειάζεται τριβή…

  6. Πώς είμαστε σίγουροι ότι ένας άνθρωπος 22 χρονών ΔΕΝ έχει προηγουμένως διαβάσει όσα θεωρούνται προαπαιτούμενα; Μήπως κρίνουμε από τους εαυτούς μας; Στα 22 μου, είχα διαβάσει λίγο. Ο καλύτερός μου φίλος είχε διαβάσει ήδη μια βιβλιοθήκη.

  7. Συμφωνώ με την ανάρτησή σου. Απλά να προσθέσω ότι αυτό δεν ισχύει μόνο για τους μεταμοντέρνους. Πιστεύω ότι η μεταμοντέρνα λογοτεχνία pio εύκολα μπορεί να γίνει κατανοητή και να ενθουσιάσει έναν 20χρονο παρά η μεγάλη κλασική λογοτεχνία.

    Το θεωρώ λάθος να διαβάζεις βιβλία τους όπως Αδερφούς Καραμαζοφ (μιας και έχεις βάλει την φωτο) σε τόσο μικρή ηλικία, γιατί μάλλον, πέρα από την ενδιαφέρουσα πλοκή, δεν θα έχουν να σου πουν τίποτα άλλο. Το ίδιο ισχύει και με ό,τι έχει γράψει ο Τολστόι είτε είναι οι μικρές ιστορίες είτε τα επικά μυθιστορήματα.

    Η μεταμοντέρνα λογοτεχνία, δυστυχώς, θεωρείται «χιπστερ» και τρέντι με έναν ανώριμο τρόπο κυρίως σε μικρές, «φοιτητικές» ηλικίες. Ειδικά στην μπλογκόσφαιρα είανι τόσο κουλ να σχολιάζεις τον Πύντσον και να εγκωμιάζεις τα έργα του (δεν αναφέρομαι σε εσάς, μιλάω γενικά, άλλωστε εσείς φαίνεται να έχετε πηγαία αγάπη για το μεγάλο έργο του Πύντσον).

    Πάντως, σίγουρα πιστεύω ότι καλό θα ήταν κάποιος να εντρυφήσει πρώτα στην κλασική λογοτεχνία για να μπορεί να αναγνωρίσει έπειτα ποια από τα σύγχρονα έργα πραγματικά αξίζουν για τον ίδιο. Ή τουλάχιστον, αν διαβάζει σύγχρονη, να μη γυρίσει τελείως την πλάτη στην κλασική.

    Τέλος, αν έχει τύχει ένας 20χρονος να έχει διαβάσει τα μεγάλα έργα, καλό θα ήταν να τα ξαναδιαβάσει σε μεγαλύτερη ηλικία.

    • ομολογώ δεν έχω καμιά ουσιαστική διαφωνία. Απλά ίσως η ρώσικη λογοτεχνία με την γραμμική πλοκή της είναι πολύ πιο εύπεπτη (πιο straightforward που λεμε στα ελληνικα 😉 ) για έναν νέο αναγνώστη απ΄ότι κάτι από την σχολή του μοντερνισμού π.χ. Από εκεί και πέρα η πραγματική ανάγνωση ενός βιβλίου γίνεται την δεύτερη και την τρίτη φορά που το διαβάζεις (π.χ. τους αδερφούς καραμαζώφ τους ξαναδιάβασα για 3η φορά πριν 3-4 χρόνια).

      ο πύντσον πάντως έχει πάψει να είναι στην μόδα αυτή την δεκαετία (φαίνεται και στα google trends αυτό!). στην μόδα είναι ο γουάλας…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: