‘Διόρθωση’, Thomas Bernhard

Θα μπορούσα, εύκολα σχετικά, να κάνω μια αρκετά μεγάλη λίστα με τους λόγους για τους οποίους ένα βιβλίο σαν την Διόρθωση δε θα μου άρεσε ούτε στο ελάχιστο. Θα μπορούσα επίσης να κάνω μια αντίστοιχη λίστα με τους λόγους για τους οποίους ο χαρακτήρας ενός συγγραφέα σαν τον Μπέρνχαρντ όπως αανδύεται μέσα από τα βιβλία του θα μου ήταν από αντιπαθής έως μισητός. Όμως και στις δυό περιπτώσεις αν έκανα κάτι τέτοιο θα έβλεπα τα δέντρα, ένα ένα από μόνα τους και θα έχανα ένα δάσος. Και στην συγκεκριμένγ περίπτωση το δάσος τόσο στην περίπτωση της Διόρθωσης όσο και στην περίπτωση Μπέρνχαρντ είναι πυκνό, πλούσιο, ενδιαφέρον και γεμάτο περιπέτειες.

[Σημείωση 1. Ίσως μάλιστα, όλα σχεδόν τα βιβλία στην εποχή της κριτικής του διαδικτύου να πάσχουν απ’ αυτήν την σαδιστική ανάλυση χωρίς έλεος που εστιάζει περισσότερο στις λεπτομέρειες που μπορούμε να καταλάβουμε – και που μπορούμε να χτυπήσουμε εύκολα – και όχι στην συνολική και ουσιαστικότερη αποτίμηση του βιβλίου που – σχεδόν πάντα – είναι μεγαλύτερη από τα επί μέρους τμήματά του. Δεν ξέρω αν φταίει η κουλτούρα της σουπερ-αναλυτικής εποχής γι’ αυτό, ή η ευκολιά με την οποία διασπούμε ένα έργο τέχνης στα δομικά συστατικά που το αποτελούν χωρίς να λάβουμε υπ΄όψιν τις συνδέσεις μεταξύ των, και δεν ξέρω αν φταίει απλά το γρήγορό μας διάβασμα που δεν αφήνει χρόνο στο να αντιμετωπίσουμε το βιβλίο σαν έναν γενικότερο και πληρέστερο δημιούργημα.]

Πίσω στον Μπέρνχαρντ, ομολογώ ότι με την πρώτη φορά που διάβασα τον Αποτυχημένο ένιωσα ότι δεν ήμουν έτοιμος να μιλήσω γι’ αυτόν, αλλά ήταν σαν η άποψή μου να βρισκόταν σε μια πολύ ευαίσθητη ισορροπία που εύκολα θα μπορούσε να πάει είτε απ’ την μια είτε από την άλλη πλευρά. ‘Ομως και το Frost που διαβασα πριν λίγο καιρό και η Διόρθωση αυτήν την στιγμή απλά δείχνουν έναν τεράστιο συγγραφέα και έναν αριστουργηματικό στυλίστα σε βιβλία που αναγκαστικά διαβάζεις με κομμένη την ανάσα γιατί δεν έχεις άλλη επιλογή γι αυτό.

[Σημείωση 2. Σκεφτόμουν καθώς διάβαζα την Διόρθωση πως κάλλιστα θα μπορούσε να δεχτεί δεκάδες πυρά για το ιδιαίτερο στυλ του και για τον χαρακτήρα του, λίγο πολύ όπως ο Τζόυς που συχνά πυκνά βρίσκεται κάποιος να τον πυροβολήσει, όμως φαίνεται πως σε μεγάλο βαθμό το έχει αποφύγει αυτό ο Μπέρνχαρντ. Ίσως αυτό να είναι αποτέλεσμα του ότι ο Τζόυς είναι μεγαλύτερο brand name (για να χρησιμοποιήσω έναν εμπορικό όρο) από αυτόν, και τελικά είναι και πιο αποδοτικό αλλά και μεγαλύτερο σαν ‘διαφημιστικό κόλπο’ το να χτυπήσεις με τις επι μέρους λεπτομέρειες που λέγαμε παρά πάνω ένα μεγάλο brand name από ένα μικρότερο. Το ίδιο ως ένα σημείο ίσως να ισχύει και για τον Sebald.]

Η Διόρθωση, είναι ένα εντυπωσιακό βιβλίο που μοιάζει με μονοτάχυτο ποδήλατο. Χρειάζεται και η κατάλληλη τεχνική και η κατάλληλη δύναμη σε κάποια σημεία για να φτάσεις στο τέρμα, αλλά εκεί ξεχνάς όλες τις λεπτομέρειες και όλα τα μικρά της διαδρομής και επικεντρώνεσαι στο ότι έχεις ευχαριστήθεί ολόκληρο το ταξίδι – ακόμη κι αν σε πονούν οι τετρακέφαλοί σου ;). Το μόνο που με ενόχλησε παρά πάνω απ΄το κανονικό στο βιβλίο είναι πως αν και ο ήρωας είναι ‘φυσικός επιστήμονας’ δεν ένιωσα αυτό το θετικό πνεύμα στις πράξεις και στην φωνή του, παρά μόνο εξ αντανακλάσεως. Το βιβλίο δεν έχει ουσιαστικά πλοκή, ο αναγνώστης τα γνωρίζει σχεδόν όλα από την πρώτη κι όλας σελίδα, και είναι η δύναμη της γραφής του Μπέρνχαρντ που σε κρατάει από σελίδα σε σελίδα (και από πεταλιά σε πεταλιά). Η ελληνική μετάφραση του Βασίλη Τομανα που διάβασα πραγματικά το τίμησε το βιβλίο – και πιστεύω πως ως ανάγνωσμα ήταν καλύτερα που το διάβασα σε μια γλώσσα με πτώσεις όπως η ελληνική παρά σε μια μονοκόμματη γλώσσα όπως η αγγλίκή που θα του αφαιρούσε – άδικα – πόντους.

Advertisements

~ από basileios στο Φεβρουαρίου 10, 2014.

3 Σχόλια to “‘Διόρθωση’, Thomas Bernhard”

  1. Ο Αλέξης Πανσέληνος είχε πει (νομίζω στη σειρά «Η κουζίνα του συγγραφέα») πως ο Μπέρνχαρντ σε μετάφραση Τομανά «δεν διαβάζεται» (το λέω με δικά μου λόγια).

    Δεν ομιλώ ούτε διαβάζω την Γερμανική για να έχω άποψη, αλλά έχοντας διαβάσει όλον σχεδόν τον Μπέρνχαρντ στα ελληνικά (τα πλείστα σε μετάφραση Τομανά) βρίσκω το σχόλιο του Πανσέληνου ιδιατέρως σκληρό – αν όχι άδικο.

    Δεν είναι μόνο οι πτώσεις -όπως σωστά- επισημαίνεις. Είναι και ο μακροπερίοδος, γεμάτος παρεκβάσεις, λόγος του Μπέρνχαρντ ο οποίος για να υπηρετηθεί απαιτείται προσεκτική και ευλαβική τήρηση των σημείων στίξεως και σεβασμός στον ρυθμό του κειμένου, πράγματα που οι αγγλοσάξονες δεν σέβονται (κατά την ταπεινή μου γνώμη) όταν γυρίζουν
    ξενόγλωσσα έργα στη γλώσσα τους, τα οποία «αγγλοποιούνται» τόσο πολύ ώστε να γίνεται χρήση του κόμματος, της άνω τελείας, της παύλας με το στανιό.

  2. πολυ σκληρο σχολιο. και χωρις να ξερω και γω γερμανικα δεν εχω κάποιο μετρο συγκρισης γι αυτο. επειδή έχω και την αγγλική μετάφραση της διορθωσης ειμαι tempted να το τσεκαρω απ την αρχη και εκει. φοβαμαι ομως οτι θα καταλήξω στο συμπερασμα που έχω πάρει απ΄την αρχη 😉

  3. να, λοιπον, που βρισκω καποιον που εκτιμα τον Αυστριακο αιρετικο! αν σας γοητευσε (αδοκημος ο χαρακτηρισμος, ο Τ.Μπ. δυσκολα καποιος θα τον ελεγε γοητευτικο!) θα τολμοσα να σας προτεινω την ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ του εγω τουλαχιστον που εδω και καιρο εχω δηλωσει… «γκρουπι» του εκανα μια πιο στενη γνωριμια πχ.http://www.telospanton.com/news/%CF%80%CE%AC%CE%BB%CE%B9-%CE%BF-%CF%84%CF%8C%CE%BC%CE%B1%CF%82-%CE%BC%CF%80%CE%AD%CF%81%CE%BD%CF%87%CE%B1%CF%81%CF%84-%CE%BC%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%AC-%CE%BC%CE%BF%CF%85/

    οσο για τη μεταφραση θα συφωνησω με τις γνωμες των σχολιων, ο τομανας εχει κανει καλη δουλεια και ας λενε οτι θελουν…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: