‘Ulysses’, James Joyce

Το σκεφτόμουν εδώ και μεγάλο διάστημα να ξαναδιαβάσω τον Ulysses. Αγαπημένο βιβλίο της ‘πρώτης μου νιότης’, που διάβασα και ξαναδιάβασα αρκετές φορές, βιβλίο που μου χάρισε την πρώτη βιβλιο-εμμονή μου (και που με οδήγησε με τον δικό του τρόπο στον Πύντσον και το Gravitys Rainbow). Όμως παρόλη αυτή την νεανική αγάπη πέρασαν περίπου δεκαπέντε χρόνια απ’ την τελευταία ανάγνωση. Το ότι επέλεξα να το διαβάσω τώρα, ήταν μάλλον αποτέλεσμα αναγνωστικής ξηρασίας που με άφησε διψασμένο για μεγάλο διάστημα και που χρειαζόταν κάτι ριζικό για να με αποκόψει από την προηγούμενη ‘αναγνωστική δυστοκία’.

O Ulysses φυσικά δεν είναι βιβλίο που αναλύεται, ή συζητείται μέσα σε λίγες παραγράφους και το να γράψω εδώ κάτι γι’ αυτό μου φάνηκε στην αρχή λίγο και ανούσιο, όμως τελικά σκέφτηκα να αποτυπώσω λίγο τις σκέψεις μου απ’ αυτήν την ανάγνωση με τον ίδιο τρόπο που κάποιες φορές σημειώνω άλλη μια ανάγνωση του Gravitys Rainbow.

 

  • Ξεκινώντας αυτήν την ανάγνωση δεκαπέντε χρόνια μετά την τελευταία ομολογώ είχα ένα μικρό (ως μεγάλο) άγχος γι’ αυτό που θα αντιμετωπίσω. Θα γνώριζα το κείμενο; (θα με γνώριζε και κείνο, σ’ αυτήν την καθαρά αμφίδρομη σχέση;). Σαν μια παλιά ερωτική σχέση όμως, που ξαναζεί ύστερα από χρόνια απουσίας ήταν σαν όλα να ήταν γνώριμα και σαν το μόνο που είχε ουσιαστική σημασία να ήταν η λαχτάρα που είχα για το κείμενο – και εκείνο για μένα.
  • Σημαίνει αυτό πως ‘κατάλαβα’ τα πάντα στην ανάγνωση αυτή, πως αντιλήφθηκα όλες τις λεπτομέρειες που έκρυψε ο Joyce μες στις σελίδες του Ulysses; Φυσικά και όχι. Όμως το πιο σημαντικό στο τεράστιο Ulysses είναι πως μπορείς να απολαύσεις υποσύνολά του χωρίς να χρειάζεται να αντιλαμβάνεσαι το πλήθος των λεπτομερειών. Ίσως βέβαια να χρειάζεται μια ‘κρίσιμη μάζα’ αρχικών στοιχείων που θα μπορέσουν να ξεπεράσουν ένα κατώφλι που οδηγεί σ’ αυτήν την απόλαυση και ίσως οι αρχικές αυτές λεπτομέρειες να χρειάζονται ένα ‘λυσάρι’ – ή την ανάγνωση δεκάδων άλλων βιβλίων – όμως απ΄ ένα σημείο και μετά πιστεύω πως σχεδόν κάθε σελίδα του είναι γεμάτη απ΄ αύτη την απόλαυση.
  • Μπορεί να παρέχει το Finnegans Wake παρόμοια απόλαυση; Θεωρώ πως ναι, φτάνει να μπορεί ο αναγνώστης να συμμετέχει στο… ‘αστείο’ πίσω από την πιθανή έλλειψη ‘μακρονοήματος’ πίσω απ΄το βιβλίο και να εστιάσει στην μικροδομή του. Το πρόβλημα είναι όμως πως στον Finnegans Wake για να φτάσεις στο κατώφλι της ευχαρίστησης μάλλον θα πρέπει να επενδύσεις περισσότερο χρόνο και περισσότερη ανάγνωση.
  • Η ερώτηση αν θα μπορούσε σήμερα να φτιαχτεί ένας άλλος Ulysses από κάποιον άλλο συγγραφέα είναι μάλλον δύσκολη. Ο Ulysses ήταν κι αυτός τμήμα της εποχής του, μιας εποχής αλλαγής και εξέλιξης που ξεκίνησε πίσω από την καταστροφή του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου και την γενικότερη αμφισβήτηση σε όλα τα status της εποχής. Είναι αντίστοιχη η δικιά μας εποχή; Είναι μια εποχή που καταρρέουν συστήματα για χάρη άλλων, νέων ηθικών και κοινωνικών αξιών. Και ναι και όχι… Ίσως είμαστε στην φάση της κατάρρευσης, όμως για μένα δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή δείγματα της οποιασδήποτε ανασυγκρότησης που θα μπορούσε να οδηγήσει σύντομα σε δημιουργία.
  • Η πρώτη φορά που προσπάθησα να διαβάσω το Ulysses ήταν όταν ήμουν 16 χρονών και απέτυχα – φυσικά – παταγωδώς (μια που ούτε και τα αγγλικά μου δεν ήταν τόσο ικανοποιητικά). Λίγα χρόνια αργότερα ήρθε η μετάφραση του Καψάσκη που ήταν και η πρώτη μου ουσιαστική ανάγνωση και η οποία παρά τα πολλά προβλήματα με οδήγησε στο πρωτότυπο. Σκεφτόμουν πως η μετάφραση βιβλίων σαν και το Ulysses δεν θέλει άλλο από έρωτα και πάθος για το κείμενο και για την γλώσσα του συγγραφέα. Υπάρχει αυτό το πάθος ανάμεσά μας για να δούμε να μεταφράζονται βιβλία σαν τον Ulysses;

Η δίψα μου καλύφθηκε με τον καλύτερο τρόπο ξαναδιαβάζοντας τον Ulysses και ομολογώ πως μου είχε λείψει αυτό το βιβλίο. Δεν πρόκειται να περιμένω 15 χρόνια για να το ξαναδιαβάσω…

Advertisements

~ από basileios στο Σεπτεμβρίου 29, 2014.

Ένα Σχόλιο to “‘Ulysses’, James Joyce”

  1. «Come forth, Lazarus. But he came fifth and lost the job».

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: