‘The Noise of Time’, Julian Barnes

tumblr_n61stea4r21t06hqzo1_1280

Αξίωμα 1. Η κριτική είναι μια μέθοδος εξουσίας πάνω στον καλλιτέχνη.

Αξίωμα 2. Η αλήθεια είναι πως κανείς καλλιτέχνης δεν ανέχεται την κριτική.

Αξίωμα 3. Όσο ένας καλλιτέχνης μεγαλώνει και ωριμάζει θα πρέπει να μαθαίνει να αγνοεί τόσο την καλή όσο και την κακή κριτική. (ισχύει και για τα ‘βραβεία’).

Αξίωμα 4. Το μεγαλύτερο σφάλμα που μπορεί να κάνει ένας καλλιτέχνης είναι να αφήσει την οποιαδήποτε κριτική να επηρεάσει το έργο του.

Αξίωμα 5. Όλα τα παραπάνω ισχύουν είτε πρόκειται για καλλιτέχνες ‘εκ του προχείρου’ είτε για μεγαλοφυΐες.

Όπως ο Σοστακόβιτς…

Το The Noise of Time του τεράστιου Julian Barnes είναι φαινομενικά ένα βιβλίο για τον Σοστακόβιτς και την πάλη του με την Εξουσία της Σταλινικής ΕΣΣΔ σε μια μορφή ‘λογοτεχνοποιημένης βιογραφίας’ η οποία μπορεί να είναι γεμάτη από ψήγματα αλήθειας και γεγονότων, όμως δεν τα έχει ανάγκη ούτε στο ελάχιστο για να αναπτύξει μια άλλη διαφορετική θέση που έχει περισσότερο σχέση με τον ‘καλλιτεχνικό εγωισμό’ του Σοστακόβιτς (και του καλλιτέχνη) καθώς και την εξέλιξή του από το πλαίσιο του νεαρου μεγαλοφυή μουσικού στο ήρεμο και απόλυτα απαθές βλέμμα του ώριμου και ‘σπασμένου’ πια, αν και καταξιωμένου συνθέτη. Μπορεί η πάλη του Σοστακόβιτς που αναπτύσσεται στο βιβλίο να εστιάζεται πάνω στον Σοβιετικό ολοκληρωτισμό και στην εξουσία που άπλωνε τα πλοκάμια της σε όλες τις εκφάνσεις της καλλιτεχνικής (και μή!) δημιουργίας όμως η εσωτερική πάλη του Σοστακόβιτς ως πρότυπο του καλλιτέχνη με τον εαυτό του και τις δυνατότητές του είναι πολύ χειρότερη και πολύ ισχυρότερη ως παράγοντας της τελικής συντριβής. Γιατί μπορεί ο νεαρός καλλιτέχνης να έχει αμφιβολίες για τις δυνάμεις του και για το έργο του, όμως αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό στο πλαίσιο της ωρίμανσης και της ανάπτυξής του, όμως όταν ο ώριμος καλλιτέχνης αμφιβάλει για το έργο του (αμφιβάλλωντας ταυτόχρονα και για όλες τις κριτικές που γράφονται για εκείνο) τότε τα πράγματα είναι πολύ πιο τραγικά για εκείνον. Ο Σοστακόβιτς φτάνει στο τέλος της ζωής του προσπαθώντας να σκεπάσει τον θόρυβο του χρόνου όχι με την μουσική του αλλά με την πεζή καθημερινότητα.

Ως τώρα οι κριτικές που διάβασα για το βιβλίο ήταν σχετικά χλιαρές, σε σχέση μάλιστα και με τις θορυβώδεις κριτικές του Sense of an Ending, μάλλον γιατί οι κριτικοί αντιλήφθηκαν λανθασμένα αυτή την προσπάθεια του Julian Barnes ο οποίος, επαναλαμβάνω, δεν γράφει βιογραφία, ούτε προσπαθεί να αναπτύξει πλήρως ένα δοκίμιο για τον Τρόμο της καλλιτεχνικής δημιουργίας στα χρόνια των ολοκληρωτικών καθεστώτων. Η ουσία του Noise of Time είναι πολύ πιο εσωτερική και θαρρώ έχει περισσότερο σχέση με εσωτερικούς προβληματισμούς του ίδιου του Barnes – ισχύει μάλλον για όλα τα βιβλία του αυτό – που εκφράζονται προς τα έξω μέσα απ’ το βιβλίο με συμβολικό τρόπο. Θαρρώ ότι Barnes έχει καταλήξει να είναι ένα ‘συγγραφέας για συγγραφείς’ λίγο όπως και ο Henry James, του οποίου η επιρροή είναι πασιφανής στα προηγούμενα του έργα.

Το The Noise of Time δεν χρειάζεται καμιά καλή ή κακή κριτική για να δέιξει την αξία του. Ούτε και ο Barnes χρειάζεται πλέον να του πει κανείς ‘μπράβο’ για το έργο του. Η ελευθερία και η εσωτερική σύγκρουση του καλλιτέχνη είναι (θα έπρεπε να είναι) πολύ πιο σημαντικοί παράγοντες για την εξέλιξή του.

Σημειωση. Μόλις διάβασα πως μεταφράζεται στα ελληνικά με τίτλο Ο Αχός της Εποχής. Θεωρώ την μετάφραση του τίτλου ατυχή. Ο Θόρυβος του Χρόνου θα ήταν πολύ πιο δυνατός και κατάλληλος τίτλος.

Advertisements

~ από basileios στο Φεβρουαρίου 8, 2016.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: