Αντιμέτωποι με τον Πίντσον. Μια συζήτηση με τον Γιώργο Κυριαζή.

Το ‘Ενάντια στη Μέρα’ του Πίντσον θα βρίσκεται από αύριο στα βιβλιοπωλεία και εν όψει αυτής της έκδοσης κάναμε μια κουβέντα με τον Γιώργο Κυριαζή, μεταφραστή του βιβλίου – μα και του Ουράνιου Τόξου της Βαρύτητας και του Μέισον & Ντίξον. Είναι πολύ ωραίο να έχεις πάθος γι’ αυτό που κάνεις. Και ο Πίντσον μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με πάθος, είτε από πλευράς ανάγνωσης είτε – και κυρίως – από πλευράς μετάφρασης.

Enjoy…

Βασίλης: να σου πω καταρχάς ότι εγώ νιώθω πως κάθε βιβλίο του Πυντσον είναι για τον αναγνώστη μια μάχη. είναι σαν να έχεις ένα εμπόδιο που πρέπει να υπερπηδήσεις σε κάθε σου βήμα ή σαν ένας πόλεμος (ενάντια σε τι;). Αντιλαμβάνομαι βεβαία πως αυτό είναι 10 φόρες χειρότερο για τον μεταφραστή. Θες να μου πεις πως το αντιμετωπίζεις εσύ το θέμα ‘μετάφραση πίντσον’ γιατί είναι διαφορετικό φαντάζομαι από οποιαδήποτε άλλη μετάφραση.

Γιώργος: Τα βιβλία του Πίντσον έχουν δυσκολίες σε δύο επίπεδα. Το πρώτο είναι το περιεχόμενο, με τις αμέτρητες αναφορές σε πρόσωπα, πράγματα και καταστάσεις. Και το δεύτερο είναι η γλώσσα. Ο Πίντσον προσπάθησε πάρα πολύ (και το κατάφερε) ώστε η γραφή του να μην μοιάζει με οποιουδήποτε άλλου. Η σύνταξη που χρησιμοποιεί είναι περίπλοκη, με μεγάλες προτάσεις και δευτερεύουσες που μπλέκονται μεταξύ τους, με ιδιωματισμούς, σύγχρονους και «εποχής», με πλαστές λέξεις σε διάφορες γλώσσες… Όλα αυτά κάνουν τη μετάφραση μια συνεχή αναζήτηση.

Τώρα, με το ευρέως διαδεδομένο και προσβάσιμο σε όλους διαδίκτυο, τα πράγματα είναι αρκετά ευκολότερα, αλλά όταν μετέφραζα το Ουράνιο Τόξο της Βαρύτητας δεν είχα ίντερνετ, κι έτσι ήμουν όλη την ώρα χωμένος σε πεντ’ έξι λεξικά, εγκυκλοπαίδειες, βιβλία, κ.τ.λ..

Βασίλης: φαντάζομαι πως και το pynchonwiki με την ενδελεχή ανάλυση πρέπει να βοήθησε πάρα πολύ.

Γιώργος: Όντως, είναι ανεκτίμητο εργαλείο, και με βοήθησε πολύ και στο να επιβεβαιώσω ότι ο τρόπος που διάβαζα το κείμενο ήταν ο σωστός. Είναι πολύ εύκολο να παρανοήσεις το «τι θέλει να πει ο ποιητής»…

Βασίλης: όταν πρωτοξεκίνησα να διαβάζω Πυντσον το 93 δεν υπήρχε φυσικά τέτοιο εργαλείο και συμφωνώ πως είναι ανεκτίμητο στο να μπορέσεις να μπεις στην λεπτομέρεια του κειμένου για την μετάφραση.

Όμως, να σε ρωτήσω κάτι που σκέπτομαι τελευταία: πιστεύεις μήπως πως με το pynchonwiki και με την λέξη προς λέξη ανάλυση των έργων του Πίντσον, χαλάει λίγο (έως πολύ) η αναγνωστική εμπειρία; και μετατρέπονται τα έργα σαν μια σειρά από πληροφορίες ή από κώδικες που επεξηγούνται στο pynchonwiki? Μήπως δηλαδή ο αναγνώστης (και όχι ο μεταφραστής) επηρεασμένος από αυτά βλέπει ένα ένα τα δέντρα και όχι το δάσος;

Γιώργος: Νομίζω ότι η πρώτη ανάγνωση ενός βιβλίου του Πίντσον πρέπει πάντοτε να γίνεται αυτόνομα, χωρίς βοηθήματα. Δεν μπορώ να φανταστώ έναν αναγνώστη να διαβάζει το βιβλίο και ταυτόχρονα να ψάχνει στο ίντερνετ. Αυτό είναι σαν να σε οδηγούν βήμα-βήμα, αλλά η ανάγνωση ενός βιβλίου πρέπει να είναι περιπέτεια. Πηγαίνεις στο άγνωστο για τη λαχτάρα αυτού που θα βρεις.

Είναι σαν να διαβάζεις με spoilers…

Βασίλης: που φυσικά αυτό το άγνωστο για τον Πίντσον είναι χαώδες. εγώ ίσως να το πάω και παραπάνω και να πιστεύω πως ακόμη και στην δεύτερη ανάγνωση ίσως να είναι misleading το να προσκολληθείς σε ένα pynchonwiki αλλά βέβαια επαναλαμβάνω πως δεν παύω να πιστεύω στην χρησιμότητά τους.

Γιώργος: Εννοείται. Και όχι μόνο ως εργαλεία ανάλυσης.

Βασίλης: Σε ένα σχετικό ζήτημα Εμένα αυτό που με ‘ιντριγκάρει’ στην γραφή του Πυντσον είναι η ambiguity της γραφής. Γενικά τα αγγλικά είναι μια γλώσσα γεμάτη από ambiguities όμως πιστεύω πως ο Πίντσον το εκμεταλλεύεται αυτό στο έπακρο. Αυτό από πλευράς μετάφρασης φαντάζομαι θα είναι το χειρότερο να αντιμετωπίσεις.

Γιώργος: Πάντοτε στη γλώσσα υπάρχει το διφορούμενο, και πολλές φορές τα συμφραζόμενα είναι αυτά που καθορίζουν το τελικό νόημα. Πιστεύω, πάντως, ότι ο λόγος του Πίντσον είναι διφορούμενος μόνο όταν το επιδιώκει ο ίδιος, για να παίξει με το μυαλό του αναγνώστη. Συνήθως είναι σαφέστατος, αλλά πρέπει να «σκάψεις» για να ανακαλύψεις αυτή τη σαφήνεια, δεν σου τη σερβίρει στο πιάτο.

Βασίλης: δεν διαφωνώ πολύ… απλώς πιστεύω πως πολλές φορές το ‘παίξιμο’ αυτό με τον αναγνώστη είναι ψιλοκρυμμένο. συμβαίνει δηλαδή πολλές φορές μέσα στο βιβλίο και ο αναγνώστης δεν το αντιλαμβάνεται την πρώτη φορά που το διαβάζει ίσως ούτε και την δεύτερη και την τρίτη

Γιώργος: Ναι, εγώ ως μεταφραστής είμαι λίγο περισσότερο προσκολλημένος στη γλώσσα απ’ ό,τι πρέπει. Στη γλώσσα συνήθως είναι σαφέστατος, αλλά με το περιεχόμενο παίζει πολύ με το μυαλό του αναγνώστη, τον οδηγεί σε περίπλοκα μονοπάτια, και είναι κι αυτός ένας λόγος που κάποιοι άνθρωποι δεν αντέχουν να τον διαβάσουν, και μετά από μερικές δεκάδες σελίδες τα παρατάνε.

Βασίλης: Έτσι ακριβώς είναι…. όμως να σε ρωτήσω κάτι άλλο: σίγουρα ένας άνθρωπος που μεταφράζει Πίντσον δεν είναι αυτό που θα έλεγα ο ‘μισθοφόρος’ μεταφραστής. Είναι κάτι παραπάνω που σχετίζεται με μια σχέση του ίδιου του μεταφραστή με τον Πυντσον.

Ας πούμε εσύ έχεις κάνει και ο Ουράνιο Τόξο και το Μέισον και Ντίξον, Τώρα και το Ενάντια στη Μέρα και σύντομα και το Ινχέρεντ Βάις. Σίγουρα η σχέση που έχεις μ τον Πίντσον είναι ‘ειδική’, το ερώτημα είναι που τελειώνει ο ‘αναγνώστης’ Γιώργος Κυριαζής και που αρχίζει ο ‘μεταφραστής’ Γιώργος Κυριαζής; και αν όντως υπάρχει μια τέτοια διαφορά.

Δηλαδή να το ρωτήσω αλλιώς. Εσύ όταν πρωτοδιάβασες το Ενάντια στην μέρα. Το διάβασες ως ένας αναγνώστης του Πίντσον. ή με σκεπτικό την μετάφραση του και πιστεύεις πως έχει διαφορά κάτι τέτοιο;

Γιώργος: Κατ’ αρχάς, τον Πίντσον τον επέλεξα εγώ, δεν μου τον φόρτωσαν. Από την πρώτη στιγμή που τον διάβασα, στο πρωτότυπο, μαγεύτηκα.

Βασίλης: γι αυτό είμαι σίγουρος, αυτό εννοώ ειδική σχέση

Γιώργος: Ήταν λες και αφύπνιζε περιοχές του εγκεφάλου μου που κοιμούνταν. Από τη στιγμή που άρχισα να τον μεταφράζω, αναγκαστικά πέρασα σε άλλα επίπεδα κατανόησης του κειμένου. Αυτό μου στέρησε τη χαρά της απορρόφησης που βιώνει ο αναγνώστης, αλλά μου έδωσε τη χαρά της ανακάλυψης κρυμμένων πραγμάτων που δεν φαίνονται με την πρώτη.

Μετά το Ουράνιο Τόξο της Βαρύτητας, τα υπόλοιπα βιβλία του Πίντσον που έκανα δεν τα διάβασα πρώτα, αλλά ξεκίνησα την ανάγνωση ταυτόχρονα με τη μετάφραση, γιατί δεν ήθελα να χάσω την έκπληξη του να βλέπεις κάτι για πρώτη φορά. Ήθελα να είμαι ταυτόχρονα και αναγνώστης και μεταφραστής. Είναι κι αυτό από τις διαστροφές του επαγγέλματος…

Βασίλης: Μου θύμισες με αυτό που είπες μια συνέντευξη του Ρίτσαρντ Φάινμαν στην οποία τον ρώτησαν αν ο φυσικός τελικά χάνει την ομορφιά του κόσμου. Και ο Φάινμαν απάντησε πως όχι, γιατί βλέποντας πχ. ένας φυσικός ένα κόκκινο ηλιοβασίλεμα δεν ‘ευχαριστιέται’ μόνο με το αισθητικό οπτικό κομμάτι μα νιώθει μια έξτρα ευχαρίστηση γιατί γνωρίζει πως δημιουργείται αυτό το χρώμα.

Γιώργος: Κάτι τέτοιο…

Βασίλης: κάτι τέτοιο…

Πάντως το against the day σου πήρε κάπου τρία χρόνια για να το ‘διαβάσεις’

Γιώργος: Δυόμισι περίπου, γεμάτα άγχος (γιατί είχα καθυστερήσει) και δουλειά μέρα-νύχτα.

Βασίλης: γενικότερα το against the day σαν ώριμο βιβλίο θεωρείται πιο λυρικό στην γραφή του και πιο εύκολο σαν ανάγνωση από το gravitys rainbow ας πούμε. Εσύ το είδες έτσι; ή είναι πολλές οι κρυμμένες λεπτομέρειες του μεταφραστή;

Γιώργος: Πιο λυρικό; Δεν ξέρω. Εμένα μου φάνηκε πιο «αφηγηματικό». Δεν είχε πολλά λυρικά κομμάτια, σε σχέση με το μέγεθός του.

Το Μέισον & Ντίξον ήταν πιο λυρικό και πιο ανθρώπινο, και το Ουράνιο Τόξο της Βαρύτητας είχε αξεπέραστα λυρικά κομμάτια, τα οποία όμως βρίσκονταν σε άμεση αντιπαράθεση με κομμάτια απίστευτης ωμότητας…

Βασίλης: Να το εξηγήσω: πιστεύω πως το Against the Day έχει κομμάτια που ο Πίντσον δεν θα τα έγραφε ποτέ με την μορφή που γράφηκαν εκεί, πριν είκοσι χρόνια.

Γιώργος: Α, ναι. Το ύφος του έχει «μαλακώσει», και είναι κι αυτό ένα δείγμα ωρίμανσης του συγγραφέα.

Βασίλης: Όμως είναι απίστευτος χαμαιλέων στην γραφή του και ίσως τα κομμάτια για τα οποία μιλάω να είναι απλώς μίμηση των λογοτεχνικών κειμένων του τέλους του 19ου αιώνα. Για παράδειγμα στο Ινχέρεντ Βάις δεν υπάρχει σχεδόν πουθενά αυτή η γραφή…

Γιώργος: Ναι. Και μια που μιλάς για χαμαιλεοντισμό, κάνει κάτι που με ταλαιπώρησε απίστευτα στη μετάφραση:

Ανάλογα με το πού εκτυλίσσεται η πλοκή (Αμερική, Αγγλία, Γερμανία, Μαρόκο, Σερβία, Ιταλία, Ελλάδα, Σιβηρία, Μεξικό, είναι ατέλειωτος ο κατάλογος), χρησιμοποιεί ντόπιες λέξεις και εκφράσεις και κάνει αναφορές σε ντόπια φαγητά, ντόπιες συνήθειες, ντόπια μνημεία, τοπική ιστορία, κ.τ.λ.

Άντε ψάξε τα εσύ, τώρα…

Βασίλης: 🙂

Στο τμήμα του βιβλίου που εκτυλίσσεται στην Θεσσαλονίκη δε σου φάνηκε περίεργο που το ελληνικό στοιχείο είναι σχεδόν ανύπαρκτο;

Γιώργος: Δεν θα έλεγα ανύπαρκτο, αλλά ας μην ξεχνάμε ότι η ιστορία που μαθαίνουμε εμείς στο σχολείο δεν είναι και πολύ ακριβής. Η Θεσσαλονίκη εκείνη την εποχή ήταν μια πολυεθνική και πολυπολιτισμική πόλη, όπου το ελληνικό στοιχείο δεν ήταν πλειοψηφία. Εξάλλου, τον Πίντσον φαίνεται να τον ενδιαφέρει πολύ το ζήτημα των Νεότουρκων, μια και έχει κάνει εκτενείς αναφορές και στο Ουράνιο Τόξο της Βαρύτητας.

Βασίλης: I rephrase: απλώς για μένα ήταν ενδιαφέρον πως η Θεσσαλονίκη παρουσιάζεται σαν τόσο μουλτικάλτιουραλ όσο είναι πχ. το Λονδίνο σήμερα.

Γιώργος: Μα, δεν ήταν; Υπήρχε και έντονο Εβραϊκό στοιχείο, με πολύ σημαντική πολιτιστική συμβολή.

Βασίλης: σίγουρα ήταν. Και το βιβλίο είναι λίγο σαν eye opener για ανθρώπους που ξέρουν ελληνική ιστορία μόνο από αυτά που διαβάζουμε από το σχολείο.

Γιώργος: Σαφώς, παρά τις όχι και πολύ εκτενείς αναφορές. Είναι χρήσιμο να καταλαβαίνεις πώς σε βλέπουν οι άλλοι.

Βασίλης: Πάντως, επεκτείνοντας αυτό που λέμε τώρα, παρόλες τις πολλές αναφορές σε εκατοντάδες άλλα θέματα για μένα το Ενάντια στην Μέρα είναι κατεξοχήν ένα βιβλίο που αφορά στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει ο άνθρωπος την ιστορία καθώς και την εξέλιξή της. Και παρόλο που υποτίθεται πως είναι ‘ιστορικό μυθιστόρημα’ ο ίδιος ο Πίντσον τραβάει μια γραμμή και προειδοποιεί: ‘άλλο ιστορικό μυθιστόρημα, και άλλο ιστορία’ πράγμα που δεν είναι εύκολα κατανοητό σήμερα 😉

Γιώργος: Συμφωνώ απολύτως. Δεν είναι καθόλου τυχαίο που επέλεξε τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, με τις τεράστιες κοινωνικές, πολιτικές, στρατιωτικές και επιστημονικές ανακατατάξεις, πάντοτε μέσα στο πλαίσιο της ανθρώπινης εμπειρίας, που αποτελεί μόνιμο θέμα του σε όλα του τα βιβλία. Και στα άλλα δυο μυθιστορήματά του που έχω μεταφράσει, αναφέρεται σε κρίσιμες χρονικές περιόδους: στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και στη μετεπαναστατική και μεταδιαφωτιστική Αμερική.

Βασίλης: Η συγκεκριμένη περίοδος ίσως να είναι η περίοδος των πιο έντονων αλλαγών έβερ. Μιλάμε για επιστημονικές, πολιτικές, και ταυτόχρονα καλλιτεχνικές επαναστάσεις μέσα σε ένα διάστημα λίγων δεκαετιών. που ουσιαστικά ορίζουν τον άνθρωπο του σήμερα

Γιώργος: Έτσι. Και η διάκριση που λες γίνεται με πολύ ιδιαίτερο τρόπο: μπλέκοντας φανταστικά πρόσωπα με πραγματικά.

Βασίλης: και πέρα από αυτό θεωρώ πως ένα από τα πιο περίπλοκα κομμάτια είναι πως ενώ φαίνεται αρχικά πως η διήγηση γίνεται μέσα στην εποχή στην οποία εξελίσσεται η δράση τελικά τα στοιχεία του ‘σήμερα’ είναι πολύ έντονα μέσα στο βιβλίο. Ο Πίντσον βρίσκει τρόπο να μιλήσει για το 2006 γράφοντας για το 1900 αν θέλεις

Γιώργος: Αυτό δεν κάνουν όλοι οι μεγάλοι συγγραφείς; Οι αρχαίοι τραγικοί, ας πούμε, δεν είναι επίκαιροι και σήμερα; Νομίζω πως αυτό έχει να κάνει με αυτό που είπαμε πριν περί ανθρώπινης εμπειρίας.

Βασίλης: σωστά. Για σένα το βιβλίο ήταν αισιόδοξο ή απαισιόδοξο;

Γιώργος: Σαφώς αισιόδοξο, αλλά με πολύ ρεαλιστικό τρόπο. Όπως ακριβώς και τα άλλα μεγάλα του βιβλία.

Βασίλης: το ίδιο λέω και γω… μα να σου πω την αλήθεια το είδα σαν το μόνο αισιόδοξο βιβλίο του. όλα τα άλλα μ αφήνουν με ένα αίσθημα θλίψης και απαισιοδοξίας. το Ενάντια στη Μέρα όμως όχι. μόνο και μόνο η τελευταία φράση του είναι γεμάτη από ‘ελπίδα’.

Γιώργος: Το Μέισον και Ντίξον τελειώνει πολύ συγκινητικά, αλλά δεν θα το έλεγα «θλίψη» αυτό. Όσο για το Ουράνιο Τόξο, θα έλεγε κανείς ότι τελειώνει με καταστροφή, αλλά οι άνθρωποι τραγουδάνε. Και αυτό σχετίζεται με την γενικότερη οπτική του Πίντσον για τον άνθρωπο: μπορεί γύρω να γίνεται χαμός, τα πάντα να καταστρέφονται, ή διάφορες δομές εξουσίας να προσπαθούν να μας χειραγωγήσουν και να συνωμοτούν εναντίον μας, αλλά όσο εμείς μπορούμε να χαιρόμαστε τα απλά, καθημερινά πράγματα της ζωής και να επιβιώνουμε, διατηρώντας παράλληλα ενεργό το μυαλό μας και τα συναισθήματά μας, και αντιδρώντας όπως και όταν μπορούμε, όλα θα είναι μια χαρά.

Βασίλης: υπάρχει μια περίεργη absurdity στο έργο του που είναι ακριβώς αυτό: η καταστροφή μαζι με το τραγούδι που λες, στο Ουράνιο Τόξο αλλά ειλικρινά ειδικά για το συγκεκριμένο δεν μπορώ να το δω σαν αισόδοξο βιβλίο.

Γιώργος: Το πρώτο πράγμα που μου είχε κάνει εντύπωση στο Ουράνιο Τόξο ήταν η συνύπαρξη του γέλιου με το θάνατο. Υπάρχει μια σκηνή όπου ο Ρότζερ και η Τζέσικα έχουν μόλις κάνει έρωτα, και ο Ρότζερ την γαργαλάει παιχνιδιάρικα. Εκείνη τη στιγμή σκάει μια ρουκέτα (ή βόμβα, δεν θυμάμαι) εκεί κοντά, και ο Ρότζερ βλέπει το θάνατο στην πόρτα να του λέει «έλα να γαργαλήσεις κι εμένα». Νομίζω ότι αυτή η ρεαλιστική συνύπαρξη είναι βασικό στοιχείο στον Πίντσον.

Βασίλης: μια από τις πιο χαρακτηριστικές φράσεις του που είναι πάλι Ρότζερ και Τζέσικα που εκφράζει περίπου αυτό που λες είναι το «They are in love, fuck the war»

Γιώργος: Ακριβώς

Βασίλης: που πρέπει να είναι από κει και φυσικά το τέλος του 1ου κεφαλαίου, με το τραγούδι the children learning to die ή κάπως έτσι.

Γιώργος: Και στην αρχή λέει για τη μυρωδιά της μπανάνας το πρωινό, ότι είναι ένας τρόπος να πει κανείς ξεκάθαρα στο Θάνατο να πάει να γαμηθεί. Τη βρήκα υπέροχη αυτή τη φράση. Παντού υπάρχει η χαρά της ζωής, ενάντια σε όλα τα άλλα.

Βασίλης: η απάντηση σε αυτό το κείμενο είναι απλώς we are not worthy 😉 σε αυτή την άποψη για τη ζωή μάλλον μέσα από το GR. πάντως στο Ενάντια στη Μέρα αυτό που είναι το χαρακτηριστικό είναι πως κινείται σε ένα σύμπαν where people got what they deserve. ίσως γι αυτό το θεωρώ πιο ‘αισιόδοξο’.. το έχω ξαναπεί πάντως πως το θεωρώ μαρξιστικό βιβλίο μεταμαρξιστικο, ή μάλλον νεομαρξιστικό στην άποψη για την ιστορία σαν αποτέλεσμα συλλογικών πράξεων και όχι ατομικών η οποία οδεύει όμως προς το καλύτερο και πως το κακό συνθλίβεται αναγκαστικά.

Γιώργος: Ένα μέρος του κακού συνθλίβεται, αλλά το κακό συνεχίζει να υπάρχει. Το θέμα είναι η αντίσταση, και μάλιστα η μεμονωμένη αντίσταση, ή σε μικρές ομάδες. Δεν ξέρω αν έχει καμιά σχέση με μαρξιστικές αντιλήψεις, αλλά σίγουρα ο Πίντσον σε όλα του τα έργα παίρνει το μέρος του αδυνάτου.

Βασίλης: βεβαία. πολύ σωστό αυτό. τελειώνοντας την μετάφραση εσύ ένιωσες ανακούφιση; ή θλίψη;

Γιώργος: Εννοείς ως ανάγνωση; Γιατί ως μετάφραση ένιωσα τεράστια ανακούφιση!

Βασίλης: εννοούσα και τα δυο!

Γιώργος: Καμία θλίψη. Απλώς μου γεννήθηκε η επιθυμία να το ξαναδιαβάσω, πράγμα που ήδη κάνω.

Βασίλης: αυτό που εμένα με έκανε να πιστέψω πως αυτό θα ήταν το τελευταίο βιβλίο του ήταν οι αναφορές σε άλλα βιβλία του μέσα από το Ενάντια στη Μέρα. δεν ξέρω αν το είδες καθόλου έτσι εσύ. εγώ το είδα σαν ένα βιβλίο που έκλεινε όλα τα υπόλοιπα

Γιώργος: Κοίτα, και μόνο το μέγεθός του θα αρκούσε για να το θεωρήσει κανείς κύκνειο άσμα. Αλλά είδες ότι πριν περάσουν τρία χρόνια, έβγαλε καινούργιο, που βέβαια δεν είναι του ίδιου βεληνεκούς. Το ανησυχητικό είναι ότι έχει περάσει τα 70, και δεν ξέρω αν θα προλάβει να γράψει κάτι εξίσου μεγάλο και εξίσου σημαντικό. Αλλά επιμένω να είμαι αισιόδοξος.

Βασίλης: Το σίγουρο για μένα είναι πως αν διαβάσεις ένα βιβλίο του Πίντσον πρέπει να διαβάσεις και τα υπόλοιπα. είναι ένα σύνολο που δεν σπάει εύκολα.

Γιώργος: Σίγουρα. Έχω μια μικρή επιφύλαξη για τα «καλιφορνέζικα» βιβλία του (COL49, Vineland και Inherent Vice), αλλά ίσως κάνω λάθος.

Βασίλης: εγώ τα βλέπω στο ίδιο πλαίσιο, για πολλούς λόγους, να μην επεκταθούμε όμως εκεί. αλλά μάλλον το να μεταφράσεις έναν Πίντσον σημαίνει πως πρέπει να μεταφράσεις και τα υπόλοιπα 😉

Γιώργος: Ναι, είναι αρρώστια…

Βασίλης: Να δούμε η μετάδοσή της πως θα είναι… Γιώργο σε ευχαριστώ πολύ. ήταν εξαίσια η κουβέντα

Γιώργος: Εγώ σε ευχαριστώ

Advertisements

~ από basileios στο Δεκέμβριος 2, 2009.

9 Σχόλια to “Αντιμέτωποι με τον Πίντσον. Μια συζήτηση με τον Γιώργο Κυριαζή.”

  1. […] Πιντσονική συζήτηση Αντιμέτωποι με τον Πίντσον, μια συζήτηση με τον Βασίλη Δρόλια με αφορμή την […]

  2. Ευχαριστώ κι εγώ παιδιά, αλήθεια!

  3. Να ρωτήσω κάτι,ο αδαής; Η λογοτεχνική αξία του «Against the Day» είναι ευθέως ανάλογη με τον όγκο του; Κι αν δεν πρόκειται για ΤΟ αριστούργημα,αξίζει έστω τον κόπο και τον χρόνο; Δεν έχω διαβάσει τίποτα από τον Pynchon(ναι,το ομολογώ!!!) και με ευκαιρία την πρόσφατη και απ’ό,τι έχω ακούσει,άκρως επιτυχή μετάφραση στα ελληνικά,σκέφτομαι πως έφτασε η στιγμή να τον «γνωρίσω» με το εν λόγω βιβλίο.Επίσης,μήπως θα είχες την καλοσύνη να μου δώσεις κάποιες κατευθυντήριες γραμμές,κάτι σαν «How to read Pynchon»….;

  4. φυσικα η λογοτεχνική αξία ποτέ σχεδόν δεν έχει κάνει με τον όγκο. και από την άλλη κανείς δεν αμφισβητεί την λογοτεχνική αξία του Προύστ, την στιγμή που κάποιες εκατοντάδες σελίδες του Αναζητώντας τον Χα΄μένο Χρόνο απλώς ΔΕΝ διαβάζωνται… δηλαδή, όταν μιλάμε για Πύντσον μιλάμε για ότι καλύτερο έχει βγει από την αμερικανική (να μη πω παγκόσμια) μεταμοντέρνα λογοτεχνία τα τελευταία 50 χρόνια. Αυτό δεν μπορείς να το προσπεράσεις εύκολα. Και γι αυτό η απλή απάντση είναι ΝΑΙ, η λογοτεχνική του αξία είναι ανάλογη του μεγέθους του (να μην πως ανάλογη του κύβου του μεγέθους).

    Χαου το ρηντ Πυντσον…. με πολλή υπομονή. δε ρεστ γουιλ φόλλου!

  5. Διάβασα ένα ιδιαίτερα απορριπτικό άρθρο της Σχινά(στην ελευθεροτυπία,αν θυμάμαι καλά) που με προβλημάτισε.Ούτε λίγο ούτε πολύ ο συγγραφέας του «Ενάντια στη μέρα» παρουσιάζεται ως….καρτουνίστας.Αν το έχεις υπόψιν,Θα ήθελα κάποιο σχόλιο,τόσο για το συγκεκριμένο άρθρο όσο και γενικότερα για την υποδοχή του Πύντσον από την κριτική…

  6. το αρθρο δεν το γνωρίζω, αλλά να σας πω την αλήθεια δεν με ενδιαφέρει καν να το γνωρίσω. Ειδικά για το Ενάντια στη Μέρα είχαν γραφεί αρκετά απορριπτικά άρθρα από κάποιους ‘επαγγελματίες’ κριτικούς λίγο πριν βγει το 2006 (λέγοντας π.χ. πως ο Πύντσον has jumped the shark) αλλά στην ουσία κανένας τους τότε δεν είχε προλάβει να ΔΙΑΒΑΣΕΙ (και το γραφω κεφαλαία γιατί σίγουρα δεν είχαν προλάβει να διαβάσουν ένα βιβλίο 1000 σελίδων μέσα σε λίγες δεκάδες μέρες). Ο Πυντσον διαβάζεται αλλά δεν χωνεύεται. Θέλει υπομονή, θέλει επιμονή, θέλει προσπάθεια. Θέλει να μπορέσεις να αισθανθείς εκφράσεις στο βάθος της ψυχής σου…

    από κει και πέρα το σχόλιο περί ‘καρικατιούρας’ είναι το πλέον αστείο και έχει επαναληφθεί πολλές φορές στο παρελθόν ακόμη και για το gravitys rainbow. Φυσικά οι εκατοντάδες χαρακτήρες που παρουσιάζονατι στα βιβλία του δεν είναι όλοι περιγραμμένοι στην εντέλεια. Δεν είναί όμως αυτός ο σκοπός του. Ο σκοπός του ειναι α μιλήσει για μας και τον κόσμο κάνωντας αφηρημένες γραμμές που ‘τσιγκλάνε’ το πρόσφατο θυμικό μας. Όμως κάποιοι χαρακτλήρες του είναι σούπερ καλά στημένοι και είναι μάλλον σαν πρόσωπα των γκραν μάστερς και όχι του Γουωλτ Ντίσνευ… Ειδικά το Ενάντια στη Μέρα είναι πολύ πιο βαθύ για κάποιους χαρακτήρες από ότι το μέσο έργο του. Επαναλαμβάνω όμως πως δεν είναι αυτό το ουσιαστικό στο έργο του. ΜΕταμοπντέρνα λογοτεχνία φτιάχνει ο άνθρωπος! όχι το Μιντλμάρτς!

  7. Είναι πράγματι εξοργιστικά παράλογο να «κρίνεται» ένα βιβλίο πριν καν διαβαστεί! Υπαλληλική διεκπεραίωση και ύποπτη εμπάθεια μού μυρίζει.
    Η σχηματικότητα αποτελεί έναν από τους κινδύνους της λογοτεχνίας,αλλά από την άλλη μεριά ίσως να έχουμε εθιστεί στην εφαρμογή κρτηρίων όπως π.χ. η «πληρότητα των χαρακτήρων».Υποθετικά,δεν θα μπορούσε να γίνει αξιόλογη πεζογραφία δίχως δουλεμένους χαρακτήρες; Γιατί όχι; Το νουβό ρομάν(που προσωπικά το αντίπαθω,αλλά δεν έχει σημασία) έχει αναγνωριστεί ως σημαντικός σταθμός στην ιστορία της λογοτεχνίας και θα ήταν αστείο να υποστηρίξουμε ότι ο Γκριγιέ φερειπείν πλάθει χαρακτήρες και δη ολοκληρωμένους.
    Η νομπελίστα Ελφρίντε Γέλινεκ έχει δηλώσει πως θεωρεί τον Πύντσον ως τον σημαντικότερο εν ζωή αμερικανο συγγραφέα και η γνώμη μιας ομοτέχνου του,για μένα τουλάχιστον,μετράει περισσότερο από την επαγγελματική θεώρηση των κριτικών.
    Όταν βρω τον χρόνο που απαιτεί το μυθιστόρημα,θα το διαβάσω με μεγάλη περιέργεια κι ελπίζω να μην απογοητευτώ όπως στην περίπτωση του Φίλιπ Ροθ…! (εννοείται ότι το έχω αγοράσει ήδη 😉 )

  8. να μην παρεξηγηθω, α) δεν εχω διαβάσει την κριτική της Σχινά και δεν μπορω να κρινω β) η Σχινα θα μπορούσε να το έχει διαβασει γιατί το βιβλίο υπάρχει εδώ και τρια χρόχια γ) ο Πύντσον ΄μου φαίνεται τελικά εύκολος στόχος για να τον θάψουν οι κριτικοί. Αλλά, ε και;;;;;

  9. Ούτε εγώ αναφερόμουν συγκεκριμένα στη Σχινά,η οποία άλλωστε στο άρθρο της εν πολλοίς μεταφέρει την άποψη ενός ξένου κριτικού.(χώρια που σε γενικές γραμμές μου αρέσει αρκετά η Σχινά).Λοιπόν,μένει να το διαβάσω και να δω σε ποιο..στρατόπεδο θα εισέλθω! Την καληνύχτα μου!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: