‘Stoner’, John Williams

Τα πανεπιστήμια δεν είναι απλά μικρογραφίες της κοινωνίας στην οποία εντάσσονται. Πρόκειται στ’ αλήθεια για ένα υποσύνολο της κοινωνίας που έχει τους δικούς του κανόνες και που το ‘ανθισμένο εγώ’ των μελών του οδηγεί σε συνεχόμενες τριβές και συγκρούσεις – φανερές και κρυφές – που οδηγούν σε περίεργες ασταθείς ισορροπίες που αλλάζουν από μέρα σε μέρα. Θα έλεγες κανείς πως ίσως αυτή η δυναμική της αστάθειας να είναι αναγκαία και ικανή συνθήκη για την πνευματική πρόοδο και ανάπτυξη του ίδιου του ιδρύματος, όμως φοβάμαι πως τελικά ίσως αυτός να είναι ένας μύθος που λίγο έχει να κάνει με την πραγματικότητα και περισσότερο με την εσωτερική ανάγκη της δικαιολόγησης της έπαρσης που κατά κύματα ρέει στους διαδρόμους, χωρίς πολλές φορές να συνοδεύεται από την κατάλληλη εκτίμηση και σεβασμό…

Παρόλα αυτά, κάποιες φορές το κοινωνικό αυτό σύστημα έρχεται σε ευσταθείς θέσεις ισορροπίας, όπου εκεί αναγκαστικά η άποψη των μελών του γίνεται με κάποιον σχεδόν αυτόματο τρόπο σαν τα σπιν των ατόμων ενός φερομαγνητικού υλικού που δείχνουν – τοπικά – προς το ίδιο σημείο δημιουργώντας τοπικά ‘παραδείγματα’ πλασμένα γύρω από πρόσωπα ή απόψεις, που μπορεί να είναι ή θετικές ή αρητικές και οι οποίες όμως δύσκολα αλλάζουν. Η έννοια της ευσταθούς κοινωνικής ισορροπίας σ’ αυτό το πλαίσιο θα άξιζε μελέτη αντίστοιχη με εκείνη του Bruno Latour στο Laboratory Life, αλλά τελικά το Stoner, γραμμένο περίπου την ίδια εποχή που εκδόθηκε το Structure of Scientific Revolutions του Kuhn μάλλον προηγήθηκε κατά πολύ της εποχής του.

Το μεγαλύτερο χαρακτηριστικό του Stoner είναι η μελέτη αυτής της ευσταθους ισορροπίας στο πρόσωπο του William Stoner, ο οποίος ξεκινώντας από σχετικά χαμηλά καταλήγει να περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του μέσα σε ένα πανεπιστήμιο. Ο John Williams με έναν εξαιρετικά ψυχρό κάποιες φορές τρόπο, αποδομεί την καθηγητική ζωή του Stoner σε όλες τις λεπτομέρειες οι οποίες την αποτελούν, φτιάχνοντας ένα παζλ που κλείνει με μια ανάσα ανακούφισης στην τελευταία σελίδα.

Η ανακούφιση όμως είναι ανακούφιση μιας ταραγμένης ανάγνωσης η οποία πίσω από την απλότητα της γραφής του Williams σκιαγραφεί μια τόσο μα τόσο έντονα διαλυμένη προσωπικότητα. Όχι, ο William Stoner δεν φτάνει ποτέ ακριβώς στην συντριβή – στην απόλυτη συντριβή τουλάχιστον – γιατί ακόμη και γι αυτήν χρειάζεται κάτι παραπάνω: ένα πάθος και ένας δυναμισμός που η απουσία της μετατρέπει τον Stoner σε συμπαθή τραγικό ήρωα που πληγώνει τον αναγνώστη πολύ πιο βαθιά από ότι μια συνηθισμένη άνοδος και πτώση…

Διάβασα για το Stoner κάπου να λέγεται πως είναι το αριστούργημα για το οποίο ποτέ δε θα ακούσετε. Μπορεί να είναι και έτσι. Η αλήθεια είναι πως το θέμα του ίσως να είναι πολύ niche για να μπορεί να πάρει την ευρεία αναγνώριση που του αξίζει. Νομίζω όμως ότι αν διάβαζα αυτό το βιβλίο πριν 20 χρόνια, την εποχή που ήμουν ακόμη ενεργό μέλος ενός πανεπιστημίου θα αντιμετώπιζα κάποιους ανθρώπους με περισσότερη συμπάθεια και με λιγότερη σκληρότητα, απ’ όση μου επέτρεπε το τότε πρωτανθισμένο εγώ μου…

Advertisements

~ από basileios στο Φεβρουαρίου 24, 2015.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: